Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


YALNIZLIGIN BIREYSEL VE TOPLUMSAL BOYUTLARI

Yalnizlik paylasilmaz, paylasilirsa yalnizlik olmaz. Özdemir Asaf

Yalnizlik müzik, görsel sanatlar ve edebiyatin temel konularindan birisidir. Yalnizligin sanata konu olmasi eskilere kadar uzanmasina karsin bu konudaki bilimsel arastirmalar çogunlukla 1970’li yillardan sonra dikkatimizi çekmektedir. Bati toplumlari endüstrilesmeyle birlikte “narsistik çagi”ni yasamaktadir. Ayni zamanda bu dönem yalnizligin neredeyse salgin olarak yayildigi “yalnizlik çagi” olarakta adlandirilabilir. Maddi olarak zenginlesen kaynaklari gün geçtikçe artan ülkelerde buna karsin insanlarin giderek yalnizlastigi ve izole oldugu dikkati çekmektedir.

Yalnizligin yasi yoktur. Hepimiz yasamimizin belli dönemlerinde kendimizi yalniz hissetmisizdir. Gerçekte yalniz olmakla yalnizlik hissetmeyi birbirinden ayirmak gerekir. Bazen kalabaliklar içinde de yalniz ve izole hissedebiliriz. Albert Einstein’in “tüm dünyada taninmis bir insan olmak ve kendini bir o kadar yalniz hissetmek çok garip” sözü yalnizlik duygusunun kosullardan bagimsiz ve evrensel oldugunun güzel bir örnegidir. Yalnizlik duygusuna genelde diger insanlardan kopma, mutsuzluk ve çaresizlik hissi de eslik eder.

Yalnizlik öznel bir deneyimdir. Her birey yalnizligini kendine göre yasar. Bu baglamda yalnizligin tanimi da kisiden kisiye degisir. Yalnizlik terimini ilk kullanan Freud 1939 yilinda yazdigi makalesinde kisinin yalnizlik deneyimi yasamasinin içsel psisik yapisini tamamiyle degistirebilecegini vurgulamistir. Carl Gustav Jung’a göre yalnizlik, çevrede insan olmamasi degil, önemsedigi seyleri baskalarina ulastiramamasi ya da baskalarinin olanaksiz buldugu bazi görüslere sahip oldugunda hissedilen duygudur. Diger tanimlar: kisinin var olan iliskileri ve olmasini istedigi iliskiler arasindaki uyumsuzluk ve buna bagli hosnutsuzluktur; kiside ait olamama duygusu ve azalmis sosyal destek; paylasimin olamamasi, yasanan deneyimden farkli bir deneyime özlem; digerlerine ihtiyaç duymaya ragmen yalniz olma; bosluk ya da için bos olmasi hissi olarak ifade edilir.

Yalnizlik hissinin tarih öncesi çaglarda tek basina avlanma zorunda kalan savasçilara kadar uzandigi, genetik olarak kodlandigi, o dönemde büyük ve yirtici hayvanlari avlamanin zorlugu nedeniyle avcilarin yalniz kalmak istemedigi ve topluluk halinde yasam ve avlanmanin bu duygu ile basa çikma ihtiyaci sonucu dogdugu söylenmektedir. Tek yumurta ikizlerinde bu benzerligin çok belirgin olmasi, bazi ailelerde yalnizlik hissinin daha yogun görülmesi genetik yatkinligi dikkate almamizi gerektirir. Genetik olarak içe dönük ve yalnizlik hissinin yogun olarak yasayan kisilerde belki bunun bir hastalik olarak ele alinmasi ve tibbi destek verilmesi gerekebilir.

Yalnizligin ortaya çikisinda rol oynayan etkenler arasinda genetik yatkinlik yaninda çevresel etkenler ve kisinin psikolojik durumu da önemli olmaktadir. Erken çocukluk döneminde ev ya da okul degistirme, arkadas kaybi, ebeveynlerin ayrilmasi ya da ölmesi, okulda arkadas edinememe, sosyal becerileri gelistirememe yasamin ileri dönemlerinde yalnizlik duygusunun hissedilmesine zemin hazirlamaktadir. 12–18 yas arasi ergenlerde akranlari tarafindan dislanan ve siddete maruz kalanlarin yalnizlik hissinde artma, madde kullanimina yönelme, intihar egiliminin 2–3 kat yükseldigi görülmektedir. Yetiskinlerde de tasinma, göç, is degistirme, cinsiyet, irk, dini inançlar nedeniyle ayrimciliga ugrama, dil bilmeme, hastalik nedeniyle izole olmak yalnizlik duygusunu besler büyütür. Bazen sorunlu insanlarla bir arada yasamakda diger insanlardan uzaklasmaya yol açar. Amerika da yaslilarda yalnizlik oraninin yaklasik %17 oldugu, evlenmemis, saglik sorunlari olan, egitimsiz, islevsel bozuklugu ve ekonomik sorunlari olan, evde yalniz yasayan yaslilarda bu hissin daha yogun oldugu gözlenmistir.

Yalnizlik hissi süregenlik kazandiginda çesitli bedensel ve ruhsal sorunlara yol açmaktadir. Arastirmacilar yalnizlik ve sosyal izolasyonun en temel bazi içsel süreçlerimizi etkiledigi bunlardan birinin de genlerin çalismasi oldugunu göstermistir. Örnegin bagisiklik sisteminin enfeksiyon hastaliklarindaki koruyucu etkisinin azaldigi, enfeksiyonlara yatkinligin arttigi arastirmalarla gösterilmistir. Arastirmalar sosyal çevrenin sagligi etkiledigi yalniz ve sosyal olarak izole insanlarin daha erken öldügünü göstermistir. Yalnizlik hissini yogun olarak yasayan kisilerde kandaki beyaz kürelerin olusumunda rol alan genlerin çalismasi incelediginde bazi genlerin asiri çalistigi, bazilarinin ise normalden az çalistigi tespit edilmistir. Asiri çalisan genler enflamasyondan sorumlu olurken, az çalisan genler ise viral mekanizmalar ve antikor üretimiyle ilgili bulunmustur. Genlerin çalismasi ne kadar insan tanidiginizla degil, insanlari kendinize ne kadar yakin hissettiginizle alakalidir. Ayrica sosyal izolasyon moleküler düzeyde insan sagligini olumsuz yönde etkilemektedir. Stres durumunda kortizolün enflamasyon yapan genleri baskilamasi ortadan kalkar ve kalp hastaligi ve kanser gibi hastaliklarin ortaya çikma riski artar.

Yalnizlik hissi strese yol açarak diger sistemleri de olumsuz etkileyerek tansiyonda yükselme, kalp ve damar hastaliklari ve genetik yapidan bagimsiz olarak kisinin erken ölümüne yol açmaktadir.

Ruhsal açidan bakildiginda ise bu duygunun süregen olmasi durumunda kiside anksiyete ve özgüven azligi olusur, gerginlik ve öfke ile sosyal izolasyona yol açar. Kiside zamanla depresyon ve kalici özgüven azligi ortaya çikar. Daha da önemlisi intihar riskinin artmasidir. Ilaçla intihar girisiminde bulunan hastalarla yapilan çalismada intihara yol açan sebepler arasinda partneriyle sorun yasamadan ilk sirada yer alirken ikinci siklikta yalnizlik hissi gösterilmistir. Intihar girisiminin katlanilamaz durumdan kaçmak, kontrolünü yitirmek, sevdigi kisiye onu ne kadar sevdigini göstermek ya da yardim çigligi atmak amaciyla oldugu görülmüstür. Bu girisim basarisiz oldugunda tekrar intihar etmek isteyenlerin orani % 50’dir. Bunun yaninda kendine zarar verme, ilaç, alkol ya da sigara kullaniminda artis, siddet ve suç isleme egiliminde artis söz konusudur.

Asiri internet kullanan kisilerde yalnizlik hissi, depresyon ve kendi kendine yetememe duygularinin yogun oldugu tespit edilmistir. Bunlardan en fazla görüleni yalnizlik hissidir. Ancak internet kullanirken bu his azalirken internette yazisma sonrasi yalnizlik hissinin arttigi buna karsin yüz yüze görüsme sonrasi yalnizlik hissinin artmadigi arastirmalarda dikkati çekmistir. Yalnizlik hissinin giderilmesinde internet baglantilariyla iletisimi artirmak yerine yüz yüze olunabilecek sosyal etkilesimi artirmak önemlidir.

Orson Welles in dedigi gibi “yalniz dogariz, yalniz yasariz ve yalniz ölürüz. Sadece ask ve arkadaslik hissettigimiz dönemlerde yalniz olmadigimizi düsünürüz”. Yalnizlik hissinde bogulmadan önce bazi önlemler almakta fayda vardir. Arastirmacilar bu konularda degisik öneriler getirmektedir:

Ilk yapmaniz gereken yalnizligi tanimlamaktir. Yalnizlik hissinin sürmesine yol açanin ne olduguna odaklanmaniz gerekir. Örnegin disari çikmadiginiz, kendinizi aptal, çirkin, sikici buldugunuzu, paranizi alkol, yeni seylerin sizi hep korkuttugunu, diger insanlarin sizi yönetmeye kalktigini, günah keçisi oldugunuzu vb düsünebilirsiniz.

Kendinize bazi hedefler belirleyip, bir seyleri degistirmeye karar verebilirsiniz. Diger insanlari degistiremeseniz de kendi düsünce ve duygulariniz degistiginde digerlerinin de farklilastigini görebilirsiniz. Kendinize bazi hedefler belirlemeniz, risk almaniz, yeni seyler denemeniz, degistirebileceklerinizi belirleyip, degistiremeyeceklerinizi kabul etmeni önemlidir. Yalnizligi dahil olma, izolasyon duygusunu da toplumsallasma ile degistirmek biraz zaman alacaktir. Ufak adimlarla ilerlemek daha az basarisiz olma duygusu yasatacaktir. Hedefleri teker teker belirleyip en kolaydan zoruna dogru gitmek yararli olacaktir.

Yalnizligin size has olmadigini herkesin hayatinin belli bir döneminde yalnizlik hissedebilecegini unutmayin.

Kendinizi yalniz hissetmediginiz dönemlerde sosyal aktivitelere katilin.

Dürüst ve samimi buldugunuz kisilerle baglantinizi sürdürmeye çalisin. Bu konuda içgüdülerinizin size ne söyledigi önemlidir. Bir kisinin sadece yaninizda olmasi o kisinin sizin için iyi oldugu anlamina gelmez. Kötü bir arkadasliktansa bazen yalniz kalmak daha iyidir.

Degisim dönemlerinde yeni kararlar alirken özellikle yalniz hissettigimiz dönemlerdir. Yeni düsüncelerimizi ilgilerimizi paylasacagimiz yeni insanlara ihtiyaç duyariz. Eski baglantilarinizi korumaniz bu asamada önemlidir, çünkü su dönemde elinizde olanlar sadece bunlardir.

Kendinizden daha yalniz oldugunu düsündügünüz kisilere ulasmaniz size iyi gelecektir. Sosyal iliskilerde önceligi ele almak ve kendinizi sinamak önemlidir.

Yalnizlik hissiyle internete ve internet üzerinde iletisime fazla zaman ayirmaya basladiysaniz zamanla internet bagimlisi olabilirsiniz, dikkatli olmalisiniz. Internette tanimadiginiz kisilerle iletisimde temkinli davranip kurban olmamaya dikkat etmeniz, kisisel bilgileri paylasma konusunda temkinli olmaniz, bunun yerine daha genel konularda iletisime girmenizde fayda vardir.

Sanatsal aktivitelere katilmak sanatin iç dünyaniza ulasmasiyla yalnizlik hissini azaltir.

Dini ugraslar, meditasyon, evcil hayvan beslemek, hobilerle ugrasmak yalnizlik hissinin azalmasina yardimci olur,

Sürekli rutin islerle ugrasmak sizi otomatik pilota baglar yalnizlik hissini artirir, hayallerinize göz atin ve rutinden çikmak için neler yapabileceginizi düsünün.

Yalnizlik hissettiginiz dönemler pozitif bir duygu içine girmeye ve olumlu hava yaratmaya çalisin, yeni bir seyler denemek için uygun bir zaman oldugunu düsünün.

Yalnizliginizin içinde yuvarlanip durmayin. Normalde arkadaslarinizla ya da partnerinizle yaptiginiz seyleri yalnizken de yapmaya devam edin.

Sürekli yalnizlik hissediyorsaniz bu depresyonun habercisi olabilir tibbi yardim istemeniz uygun olur. Intihar düsüncesi oldugunda yine en kisa sürede yardim istemeniz önemlidir.

Amerikan Hastanesi Psikiyatri Bölümü Doç. Dr. Sibel Mercan
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası