Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


ILERI YASTA VE KANSER TEDAVISI SONRASINDA DA HAMILELIK MÜMKÜN

Dogurganligin yitirilmesi özellikle ilerleyen yas, kanser tedavisi veya diger saglik sorunlarina bagli olarak ortaya çikiyor. Bu durumun nedenlerini ve çözümüne iliskin teknikleri VKV Amerikan Hastanesi Yardimci Üreme Teknikleri Bölüm Sefi Doç. Dr. Bülent Urman açikliyor.

Kadinlarda dogurganlik kaybi artik çok daha sik görülüyor

Özellikle Avrupa ülkelerinde son yillarda dogum sayilarinda büyük oranda bir azalma dikkati çekmektedir. Bu azalma bazi ülkelerin nüfuslarini tehdit eder duruma gelmis ve öncelikli önlemlerin alinmasini gündeme getirmistir. Dogurganligin istemli olarak azalmasinin altinda yatan pek çok toplumsal, sosyal, ailevi ve siyasi faktör vardir. Avrupali kadinlar istemli olarak çocuk sahibi olmamanin yani sira dogurganliklarini ileri yaslara erteleme egilimindedirler. En çok da çalisan Batili kadin, kariyer kaygilari ile çocuk sahibi olmayi kirkli yaslara kadar geciktirmektedir.

Bugün 37 yasini geçen ve henüz anne olmamis her kadinin dogurganligi ile ilgili gerçek ve bilimsel bilgilere sahip olma hakki ve ihtiyaci vardir. Hekimler olarak bizim, bilimin kendileri için neler yapabilecegini anlatmamiz gerekmektedir.

Dogurganlik kaybinin birçok nedeni var

Sadece yas nedeni ile dogurganliklari tehdit altinda olan kadinlarin yani sira bazi özel durumlarda genç yasta olan kadinlarda bile risk söz konusudur. Bunlar; ailesinde erken menopoz öyküsü olanlar, ameliyatla tek yumurtaligi alinmis olanlar, çocukluk veya gençlik çagi kanserleri nedeni ile kemoterapi veya radyoterapi uygulanmis olanlar, endometriosis nedeni ile yumurtaligindan bir veya birden fazla operasyonla kist alinanlar ve kanser nedeni ile kemoterapi veya radyoterapi uygulanacak olan kadinlardir. Bazi kadinlarda ise hiçbir risk faktörü veya yakinma yokken yapilan jinekolojik muayenede yumurtalik kapasitesinde azalma saptanabilir.

Kanser dogurganlik kaybinda önemli rol oynar

Üreme çaginda görülen kanserlerin tedavisi amaci ile verilen kemoterapi ve radyoterapiden sonra yumurtalik fonksiyonlarinda belirgin bir azalma, adetlerin tamamen kesilmesi ve dogurganligin kismen veya tamamen kaybi söz konusu olabilmektedir. Olumsuz etki tedavinin yapildigi yasla dogru orantili olup 30’lu yaslardan sonra verilen kemoterapi ve radyoterapi sonrasinda önlem alinmadigi takdirde dogurganlik neredeyse tamamen kaybolmaktadir. Yirmi yasindan önce tedavi gören kadinlarda ve genç kizlarda, adetten tamamen kesilme orani %17 ve kendiliginden gebe kalma orani %28 iken, 25 yasindan sonra ayni oranlar %90 ve %5’tir (Lobo 2005).

Kemik iligi nakli dogurganlik kaybina neden oluyor :

Kanser tedavisi sonrasinda kemik iligi nakli yapilan kadinlarin teorik olarak gebe kalabilme sanslari sifira düsmektedir. Radyasyon tedavisi uygulanacak kadinlarda ise radyasyonun olumsuz etkisinden yumurtaliklari korumak amaci ile laparoskopi ile yumurtaliklarin yerlerinin degistirilmesi gerekir. Bu sekilde yumurtalik fonksiyonlari %60-100 oraninda korunabilir.

Dogurganlik temelde yumurtaligin bir fonksiyonudur. Yumurtaligin içindeki yumurta sayisinin dogumla birlikte baslayarak giderek azaldigi kabul edile gelmistir. Kadinlar belirli bir sayida yumurta hücresi ile dogmakta, yillar içerisinde yumurta sayisi gittikçe azalmakta ve menopozda artik yumurtaliklarda yumurta hücresi kalmamaktadir. Bu durum, özellikle ileri yasta çocuk sahibi olmak isteyen kadinlarda büyük zorluklar dogurmaktadir. Kisirlik tedavisinde de yumurtalik kapasitesi çok önemli bir degiskendir. Tüp bebek tedavilerinde tedavinin basarisi en derinden etkileyen faktör kadinin yumurtalik kapasitesidir. Kapasitenin azalmasina bagli olarak yumurtaliklardan yeterli yanit alinamiyorsa tedavide basari sansi belirgin olarak düsmektedir.

Kök hücre ile dogurganlik kaybi tedavisi

Son zamanlarda yapilan bazi arastirmalarda yumurtalik içinde yumurta olusturma kapasitesine sahip kök hücrelerin varligi dikkati çekmistir. Yumurtaliklar içerisinde yer alan ve sayi kisitliligi bulunmayan yüzey hücreleri, belirli sartlarda kültüre edildiklerinde yumurta hücresine dönüsebilmektedir. Dolayisiyla bu hücreler kök hücre görevi üstlenerek yeni bir yumurta hücresi kaynagi olusturmaktadir. Bu çalismalarin klinik uygulamaya geçirilebilmesi için zamana ve daha ileri arastirmalara ihtiyaç duyulmaktadir.

Ancak yine de devrim niteliginde sayilabilecek bu gelismelerin kadinlarin dogurganlik ve menopoz gibi hayatlarinin en önemli sayilabilecek dönemlerindeki sorunlara çare olabilecegi açiktir. Diger bir gelisme ise kök hücrelerden kadin ve erkek döl hücresi gelistirilmesi ile ilgili çalismalardir. Üremeye yönelik olmayan klonlama teknikleri ile elde edilen embryonik kök hücrelerin kültür ortaminda gamet adi verilen döl hücrelerine dönüstürülmesi (stem cell derived gametes) ile ilgili çalismalar devam etmektedir (Master 2006). Hayvanlar ve özellikle fareler üzerinde yapilan bu çalismalarda embryonik kök hücrelerden döl hücresi benzeri hücreler gelistirilmis ancak bu hücrelerin bölünmelerinde problemlerin oldugu dikkati çekmistir (Novak 2006). Yumurtalik içindeki kök hücrelerden yeni yumurta yapimi veya klonlanmis embryonik kök hücrelerden yumurta veya sperm yapimi gelecekte önemli teknolojik gelismeler olarak klinik uygulamalarimizda yerlerini alana dek bugün elimizin altindaki seçenekler nelerdir?

Ileri yasta çocuk sahibi olmak isteyenler yumurtalarini dondurarak saklayabilir

Bugün için evli ve dogurganligini ertelemek niyetinde olan kadinlarin, özellikle 37 yasin üzerindekilerin tüp bebek tedavisi yaptirip döllenmis yumurtlarini (embryo) dondurarak saklama seçenegini ciddi olarak düsünmeleri gerekir. Bunun bir seçenek olmadigi evli olmayan kadinlarda veya istenmedigi durumlarda ise elimizdeki olasiliklar sunlardir:

Yumurta dondurulmasi: Yumurtalarin dondurulmasi için iki yöntem mevcuttur. Bunlardan ilki yumurtaliklarin tüp bebek yönteminde oldugu gibi ilaçlarla uyarilmasini takiben toplanmasi ve döllenme islemine tabii tutulmadan dondurulmasidir (Gosden 2005). Digeri ise ilaç ile uyarilma yapilmadan olgunlasmamis yumurtalarin toplanmasi ve dondurulmasidir. Özellikle son yillardaki gelismeler (kültür vasatlari, vitrifikasyon yöntemleri, CryoTop, Cryo Loop) sonrasinda yumurta dondurulmasi daha basarili hale gelmis ve daha sonra bu yumurtalarin tüp bebek yöntemleri kullanilarak döllenmesi ile gebelikler bildirilmeye baslanmistir (Kuwayama 2005; Lucena 2006). Ancak yumurtanin bölünme ile ilgili yapilarinin dondurulma ve çözülmeye karsi olan hassasiyeti bu yöntemin taze yumurtalar ile yapilan tüp bebek uygulamalari ile kiyaslandiginda daha basarisiz olmasina neden olmaktadir.

Son yillarda özellikle yeni bir dondurma yöntemi olan vitrifikasyonun devreye girmesi ile hem çözülme sonrasinda yumurtalarin hayatiyet orani artmis hem de bazi gruplar tarafindan taze yumurtalar ile elde edilene benzer gebelik oranlari saglanmistir. Vitrifikasyon yöntemi ile Amerikan Hastanesinde yapilan pilot çalismalarda bunun gelecekte kadinlarin dogurganlik potansiyellerini korumalarinda çok etkin bir yöntem olabilecegi gösterilmis ve rutin uygulamaya sokulmustur. Özellikle 35 yasin üzerinde henüz evlenememis kadinlarin ragbet ettigi bu yöntem ile Tüp Bebek uygulamalarina benzer sekilde yumurtaliklar uyarilmakta ve daha sonra ultrason esliginde toplanan yumurtalar vitrifiye edilerek saklanmaktadir. Yumurtasi vitrifiye edilmis olan kadinlarin ileriki yaslarda evlenmelerini takiben bu yumurtalar çözülerek eslerinin spermleri ile döllenip rahim içine transfer edilerek gebelik elde edilmesi mümkün olmaktadir. Son gelismeler ve teknik iyilesmeler sonrasinda vitrifikasyon ile vitrifiye edilmis yumurta basina gebelik oranlari %6-7 civarinda 4-5 yumurta çözülmesini takip edene gebelik oranlari ise %35 ler civarindadir.

Yumurtalik dokusu dondurulmasi: Yumurtalik dokusu dondurulmasi son zamanlarda gündeme gelmis bir uygulama olup bu yöntemle dünyada dogum yapan az sayida kadin mevcuttur. Cerrahi yöntemler (genellikle lapasokopi) ile alinan yumurtalik dokusu veya yumurtaligin tamami dondurulur. Dondurmadan önce doku ince seritler seklinde kesilir. Gerektiginde bu doku ortotopik (yumurtaligin anatomik olarak bulundugu yere) (Donnez 2005) veya heterotopik (vücutta baska bir yere, ör. önkola) (Oktay 2004) olarak nakledilir. Ortotopik transplantasyon sonrasi gebelikler bildirilmis ise de dünaydadaki toplam gebelik sayisi 10’nun altindadir. Heterotopik transplantasyon sonrasinda ise gebelik henüz bildirilmemistir. Heterotopik transplantasyon sonrasinda transplante edilen yumurtaliktan salgilanan bazi faktörlerin kemik iliginde kök hücre yapimina neden oldugu ve bu kök hücrelerin daha önce fonksiyonunu kaybetmis olan yumurtaliga giderek yeni yumurta yapimini uyardigi iddia edilmis ise de bu henüz varsayimdan ibarettir (Oktay 2005).

“Yumurta dondurulmasi” VKV Amerikan Hastanesi’nde

Vehbi Koç Vakfi Amerikan Hastanesi’nde embriyo ve yumurta dondurulmasi basari ile uygulanmaktadir. Embryo dondurulmasi tüp bebek uygulamalarinin ayrilmaz bir parçasi olup bu yöntem ile elde edilen gebelik oranlari taze embryolarin nakli ile elde edilenlere yakindir. Hastanemizde donmus embryolari kullanilarak 1000’e yakin dogum gerçeklestirilmistir.

Yumurta dondurulmasi ise henüz evli olmayan çiftler için uygulamaya sokulmustur. Hastanemizin arastirma laboratuvarinda ABD Cornell Üniversitei Tip Fakültesinde konu ile ilgili uzun süreler çalismis olan Dr. Özgür Öktem’in de ekibe katilmasi ile yumurtalik dokusu dondurulmasi da mümkün olacaktir.

Kanser tedavisi görecek olan erkekler ne yapsin?

Erkeklerde çocukluk çagi ve eriskin dönemde görülen kanserler sonrasinda verilen kemoterapi ve radyoterapi ile testislerde sperm üretiminin olumsuz olarak etkilenmesi veya durmasi söz konusu olabilir. Ergenlik öncesi erkek çocuklarda testis dokusu dondurulmasi, ergenlik dönemini geçmis olanlarda ise mastürbasyon ile alinnan spermlerin dondurulmasi mümkündür.

VKV Amerikan Hastanesi
Yardimci Üreme Teknikleri Bölüm Sefi
Doç. Dr. Bülent Urman
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası