SARS HAKKINDA MERAK ETTİKLERİNİZ

Kasım ayında Çin’in güneyinde ortaya çıktıktan sonra başta komşu ülkeler olmak üzere, seyahatler yoluyla 25’den fazla ülkeye yayılan Akut Solunum Yetmezliği Sendromu (SARS – Severe Acute Respiratory Syndrome) tehdidi devam ediyor.

26 Nisan itibari ile SARS yüzünden Çin, Hong Kong, Kanada, Singapur, Vietnam, Tayland ve Malezya’da 290’ı aşkın kişi öldü. Hastalığa yakalanan kişilerin sayısı ise 5 bine yaklaştı.

Acıbadem Sağlık Grubu Merkez Laboratuvarı Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı ve Biyokimya Doktoru Doç. Dr. Tanıl Kocagöz, gizemli zatürree olarak da adlandırılan “akut solunum yetmezliği sendromu” (SARS – Severe Acute Respiratory Syndrome – Ciddi Ani Gelişen Solunum Sendromu) hakkında bilgi verdi.

SARS nedir?

Ağır hastalık oluşturan, aniden başlayıp gelişen, öncelikle üst solunum yolları ve akciğerleri tutan bir enfeksiyon hastalığı olarak tanımlanabilir.

Bu hastalığa yol açan enfeksiyon etkeni nedir?

Hastalardan elde edilen klinik örnekler, hastalığın etkeninin yapısı “coronavirus” diye adlandırılan bir aileye ait bir virüs olduğunu gösteriyor. Coronavirus’lar, kışın sıkça salgınlara yol açan ve halk arasında soğuk algınlığı adı verilen hastalıkların üçte birinden sorumlu tutulur.

SARS nasıl bulaşır?

Hastalık solunum yollarını tuttuğu için bir hastanın öksürme, hapşırma gibi eylemlerle oluşturduğu, havada asılı kalan damlacıklardaki virüslerin solunması ile vücuda alınır. Hastalığın özellikle yakın temas ile aile bireyleri ve sağlık personeline bulaştığı gözleniyor.

SARS’ın kuluçka süresi ne kadardır?

Hastalık etkeni alındıktan ilk belirtilerin ortaya çıkmasına dek geçen kuluçka süresi 2 ila 7 gün olarak ifade ediliyor.

SARS’ın belirtileri nelerdir?

SARS’ın en önemli belirtisi yüksek ateş. Bugüne dek saptanan hastaların tamamında yüksek ateş görüldü. Üşüme ve titreme, şiddetli kas ağrıları, kuru öksürük ve baş ağrısı hastaların yarısından fazlasında görüldü. Bazı hastalarda ise, balgam çıkarma, boğaz ağrısı, burun akıntısı, sersemlik hali, bulantı, kusma ve ishal de görülebiliyor.

SARS hangi yaştakileri etkilemektedir, öldürücü bir hastalık mıdır?

26 Nisan itibari ile SARS yüzünden 290’ı aşkın kişi öldü. Hastalığa yakalanan kişilerin sayısı ise 5 bine yaklaştı. Hastalığa yakalanların çoğunluğu 25 yaş üzerinde olmasına karşın, çocuklarda da görüldü. Ölüm oranı yaşlılarda gençlere oranla biraz daha yüksek.

SARS’ın tedavisi var mıdır?

Hastalığın özgül tedavisi henüz yok. Virüslerin etken olduğu tüm diğer enfeksiyon hastalıklarında olduğu gibi antibiyotikler tedavide etkili değil. Ribavirin gibi bazı antiviral ilaçların ve ağır olgularda kortizon benzeri ilaçların yararlı olabildiği gösteriliyor.

SARS’tan toplumun korunması için ne yapmak gerekir?

Toplumu korumanın en etkin yolu hastaların erken saptanması, ve hastahaneye yatırılarak izole edilmesi. Ayrıca sağlık personelinin koruyucu maske, gözlük, eldiven, önlük, galoş gibi önlemler ile hasta yanına girmesi gerekir.

SARS’ın kesin tanısı nasıl konur?

Hastalık belirtileri gösteren kişilerden alınacak boğaz sürüntüsü, balgam gibi örneklerile konur. Virüsler klasik mikroskobi ve kültür gibi yöntemlerle kolayca gösterilemediğinden moleküler tanı yöntemlerinin kullanılması gerekir.

SARS’ın tanısını koymak için moleküler bir tanı yöntemi geliştirilmiş midir? Ülkemizde bu tür bir test uygulanabilmekte midir?

SARS virüsünün kalıtımsal bilgisini taşıyan RNA’nın dizgisi okunmaya başlandı. Bu bilgi RNA’nın DNA kopyasının çıkartılması ve bunun tüp içerisinde çoğaltılmasına dayalı bir moleküler tanı yönteminin geliştirilmesini sağlıyor. Bu tür yöntemler başka enfeksiyon etkenlerinin tanısı için ülkemizde birçok araştırma ve tanı merkezinde yaygın olarak kullanılıyor.

SARS ilk kez nerede görülmüştür? Şu anda hangi ülkelere yayılmıştır?

Sars, Kasım ayında Çin’in güneyinde ortaya çıktıktan sonra başta komşu ülkeler olmak üzere, seyahatler yoluyla ABD, Avrupa ülkeleri dahil 25’den fazla ülkeye yayıldı. Türkiye’de henüz kesin tanısı konmuş bir olgu yok.

SARS endişe verici bir hastalık mıdır?

Hastalık solunum yolu ile bulaştığı ve seyahat edenlerle yayıldığı için tüm dünyada hızla yayıldı. Henüz hastalığa karşı özgül bir tedavinin olmaması tedirgin edici bir durum.

SARS’tan korunmak için aşı geliştirilebilir mi?

Etkenin saptanması ve özelliklerinin tanımlanmaya başlaması aşı geliştirme umutlarını doğurdu. Hemen aşı çalışmaları başladı. Üç yıl içerisinde etkili bir aşının geliştirilebileceği umuluyor.

SARS bir bioterörizm olabilir mi?

Bunu gösterecek bir kanıta henüz rastlanmadı.