Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


DOKTOR, HASTA VE INTERNET

Sosyal medyada doktor ve hastalar

Insan sürekli daha fazlasini ögrenmek, bilmek, uygulamak istiyor. Yeryüzünün en genç canlilari arasinda yer alan insanin, kisa yasam döngüsü bu arzusuyla paralel degisimler içeriyor. Insan, kendi yarattigi imkanlarla hep daha fazla bilginin pesinde kosuyor, insan tarafindan yaratilan günümüz teknolojisi de saniyeler içinde insanlarin ögrenme ve bilme açligina cevap veriyor. Evet, konumuz internet... Ve internetin saglik bilgisi edinme yollarini nasil açtigi... Bu yazi tamamen internet kaynaklarindan yararlanarak derlendi...

Aysenur Asuman UGUR

Doktor Dergisi’nin bu sayisinda hazirladigimiz kapak dosyamizda doktorlar, saglik kuruluslari ve hastalarin interneti nasil ve hangi amaçla kullandiklari konusunu masaya yatirdik. Bilindigi gibi, hasta ve hasta yakinlari hem dünyanin gelismis ülkelerinde hem de Türkiye’de internete saglikla ilgili merak ettiklerini ögrenmek için oldukça sik basvuruyorlar. Bu ihtiyaca karsilik vermek isteyen ve tanitimlarini yapmak isteyen saglik kuruluslari ve hekimler de bu yönde internetin tüm nimetlerinden faydalanmaya çalisiyorlar. Kisisel ya da kurumsal internet sitelerinin olusturulmasi ile baslayan bu faaliyetlere son yillarda “sosyal medya”nin da eklendigi görülüyor.

Insanlarin “üretilen bilgiyi saklama/paylasma ve bilgiye kolayca ulasma” isteklerinin bugün ulastigi asamada ortaya çikmis bir teknoloji olan internet birçok bilgisayar sisteminin birbirine bagli oldugu, dünya çapinda yaygin olan ve sürekli büyüyen bir iletisim agi olarak tanimlaniyor. Internet sayesinde farkli alanlardaki bilgilere diger erisim kaynaklarina oranla daha kolay, seri ucuz olarak erisilebiliyor. Tabii tüm dünya vatandaslarinin bu erisimi saglayabildigi söylemem mümkün degil. Ancak kisa sürede kaydedilen ilerleme göz kamastirici...

Birlesmis Milletler’e (BM) bagli Uluslararasi Telekomünikasyon Birligi’nin (UTB) sundugu verilere göre 2000 yili basinda dünyadaki internet kullanici sayisi 250 milyon iken bu oranin 2011 yilinda 2 milyara ulastigi bildiriliyor. Dünya nüfusunun son verilere göre ortalama 6 milyar 900 milyon kisi oldugu göz önüne alinarak bu rakamlar üzerinde düsünülebilir belki. Türkiye’ye baktigimizda ise Internet Ölçümleme Arastirmasi’nin sunmus oldugu verilere göre Türkiye’de 24 milyon internet kullanicisi bulunuyor. 2010 yili sonu itibariyle Türkiye nüfusu ise 73 milyonun üzerinde. Internet özellikle Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinde yaygin olarak kullanilirken Afrika’da kullanim orani daha düsük oranlarda seyrediyor. Öte yandan 2010 yili verilerine göre Türkiye internet kullanimi açisindan Avrupa Birligi ülkelerinin altinda kalmasinin yani sira Türkiye Ekonomi Politikalari Arastirma Vakfi (TEPAV) tarafindan yapilan arastirmaya göre de dünyada en pahali internet kullanan ülkeler arasinda ön siralarda yer aliyor.

Doktor, hasta ve internet baslikli olarak bu sayida hazirladigimiz kapak dosyamizda doktorlar, saglik kuruluslari ve hastalarin interneti nasil ve hangi amaçla kullandiklari konusunu masaya yatirdik. Bilindigi gibi günümüzde gerek kamu gerekse özel sektörde faaliyet gösteren hemen hemen tüm saglik kuruluslarinin web siteleri bulunuyor. Tüm bunlarin yani sira web sitesi olan hekimlerin de sayilari azimsanmayacak düzeyde. Kimi hekimin web sitesi internet ortaminda hazir bulunan sablonlardan yapiliyor, kimi hekimin web sitesi de özel tasarimlar sonucu ortaya çikiyor. Profesyonelce yapilsin ya da yapilmasin kimi hekimlerin web siteleri yapildiktan sonra uzun süre güncellenmeden kaderine birakiliyor. Kimi hekimlerin web siteleriyse sürekli güncel tutuluyor. Bir hekimin sitesinin sik güncellenmesi de sitede yer alan bilgilerin güvenilirliginin bir göstergesi sayilabilir belki de…

Ayrica artik internette sadece yazili bir takim bilgilerle hasta ve hasta yakinlarina saglikla ilgili bilgiler verilmiyor. Hekimlerin kendi sesiyle hastaliklarin teshis ve tedavi yöntemleri ile ilgili bilgi verdigi videolarin da son iki yildir internette ortaminda yayginlastigi görülüyor. Bu sekilde paylasilan saglikla ilgili bilgiler hekimin sesi ve görüntüsüyle aktarildigi için daha güvenilir olabiliyor. Gerek saglik kuruluslari gerekse hekimler web siteleriyle sanal alemde yer alirken artik web sitelerinin yaninda da son yillarda “sosyal medya” dedigimiz bir kavram da ortaya çikti. Web sitelerine oranla güncellenmesinin daha kolay olmasi nedeniyle “sosyal medya” eger daha çok kullanilirsa kullanicilarini daha avantajli bir duruma getirebiliyor. Yer ve mekan sinirlamasi olmadan kisaca internet üzerinden karsilikli iletisim kurulabilen “sosyal medyayi” daha iyi anlamak isteyen hekimler için bu alanda bilinmesi gereken bazi kavramlari burada hatirlatalim.

“Ag etkilerini daha çok insanin kullanabilmesi için programlar kurmak” olarak tanimlanan Web 2.0’in, sosyal medyanin yayginlasmasinda önemli rolü oldugu savunuluyor. Facebook, Youtube, Flickr gibi sitelerin var olabilmesini saglayan Web 2.0 sayesinde kullanicilar sadece içerik saglayicilarinin belirledigi içeriklerle yetinmeyip, kendilerine ait içerikleri olusturabiliyorlar. Ayni zamanda bunlari birçok farkli sanal platformda diger kullanicilarla paylasabiliyorlar. “Blog”lar sosyal medya ile ilgili bir diger uygulama. Web günlügü olarak da tanimlanabilen bloglar, kisiler ya da kurumlar tarafindan hazirlanabiliyorlar. Özgün içerigin birçok kisiyle paylasilabildigi bloglarin içerigine ve yazarina bagli olarak pek çok takipçisi olabiliyor ve bu bloglar takipçilerini etkileyebiliyorlar. Sosyal medya kavramlari arasinda yer alan “Mikro Blog” kavramiysa kisaca Twitter olarak adlandiriliyor. 140 karakter ile bir mobil araçla dahi içerik birçok kisiye aninda ulastirilabiliyor. Sosyal aglar arasinda sayilmasi gereken Linkedin gibi sadece profesyonel is iliskisi kurulabilecek siteler olsa da “sosyal ag” dendiginde ilk akla gelen ve en yaygin kullanilanin Facebook oldugu görülüyor.

Sosyal aglar, internet kullanicilarinin sayisiz içerigi çok kisa sürede yayginlastirmasina, içeriklerin dünya genelinde paylasilmasina olanak sagliyor. Böylece var olan içeriklerden milyonlarca kisinin tikladigi içerikler öne çikabiliyor.

Doktor, hasta ve internet bulusmasinda hekim ve saglik kuruluslarinin web siteleri yaninda “Facebook” ve “Blog”lar bu alanda en yaygin kullanilan sosyal aglar arasinda yer aliyor. Hekimler için web sitesine oranla daha az zahmetle internette yer almayi mümkün kilabilen “sosyal medya”yi son yillarda oldukça sik duymamiza ragmen aslinda sosyal medyanin internette oldugu gibi hekimler için de yeni bir kulvar oldugu söylenebilir.

Zamanin ruhu, toplumlarin davranislarini böyle kökten degisikliklere ugratirken hekimler dâhil herkesin ortak kullanimina açik olan sosyal medyanin, saglik davranislari üzerinde ne türden etkileri oldugunu da görmek zorundayiz. Sosyal medyanin bu açidan yararlari ve zararlari üzerine yürütülen tartismada hekimler arasinda da farkli görüsler oldugu dikkat çekiyor.

Sosyal medyanin yararlari kullanma alanina göre degisiklik gösteriyor. Çok yogun ve özveriyle çalisan hekimlerin, sosyal medya olanaklarini aktif kullanabildigini söylemek mümkün degil. Bunun gerekliligine inanan hekimler ya dogrudan kendileri veya bir ajansla anlasarak ya da bu islerle ilgilenebilecek bir yakinlari araciligiyla sanal ortamda kendilerine alan açabiliyorlar. Saglik alanindaki kimi uygulamalariyla dünyaya referans olan ve sosyal medyayi en etkin kullanan ülkelerden biri olan Amerika Birlesik Devletleri’nde bu yönde yapilan uygulamalardan birine göz atalim.

Sosyal medyadan yararlanmak isteyen kulak burun bogaz uzmani bir hekim, “Twitter” ve “blog” sayfalarinin adeta “ikinci bir dil konusmak” kadar kendisine yabanci oldugunu hissediyor... Bunun üzerine çalistigi hastanesine kendisine bir “tercüman” buldugunu bildiriyor... “Tercüman” bu hekimin sosyal medyayla ilgili her isiyle ilgilenmek üzere görevlendiriliyor... Böylece sosyal medya yöneticisi olarak bilinen ve hastanelerde yeni ve giderek artmakta olan bir is kolu bile ortaya çikmis oluyor... Sosyal medya üzerine ya da benzer konumda çalisanlar, hastaneleri tarafindan kurumun sosyal medyada varligini gözlemek ve denetlemek, hastalarla sosyal medya araciligiyla iletisim kurmak, doktorlara sosyal medyayi kullanmayi ögretmekle görevlendiriliyorlar.

Her ne kadar Türkiye, Amerika ve Avrupa ülkelerine göre sosyal medya ile daha geç tanismis olsa da kisa sürede bu kaynaklari etkin kullanan birkaç ülke arasinda yerini almayi basardi. Öyle ki Türkiye’de sayilari az da olsa, birçok hastane, kurumlarinin sosyal medyadaki etkinligini gözlemek, hastalariyla bu yöntemle iletisim kurmak ve hekimlerine sosyal medyayi ögretmek amaciyla eleman çalistirmaya basladi. “Facebook”, “Twitter”, “Linkedin”, “Friendfeed”, “Wikipedi” ve diger iletisim teknolojileri yayginlastikça birçok hastane, doktorlarinin bu teknolojileri kullanabilmeleri için tamamen sosyal medya kullanimina yönelik olarak bu yönde çalisan istihdam etti ya da mevcut çalisanlarinin bir kismini bu yöndeki çalismalara kaydirdi. Böylece doktor, hasta ve internet ayni ortamda bulusmaya basladi. 2009 yilinda Manhattan Arastirma Merkezi tarafindan yapilan ve internette yayimlanan rapora göre; ABD’de doktorlarin yüzde 39’u hastalariyla internet üzerinden görüstüklerini, yüz yüze görüsme ve muayene gerektirmeyen konularda online iletisimin avantajlarindan yararlandiklarini belirtiyorlar. Arastirma; doktorlarin randevu alma, laboratuvar sonuçlarini degerlendirme, muayene gerektirmeyen basit konularda danisma hizmetlerini internet üzerinden yapip, zamandan tasarruf etme yoluna gittiklerini gösteriyor.

Bu veriyi degerlendiren Izmir Tabip Odasi Baskani Suat Kaptaner, konuyla ilgili saptamalarinda, hastayla doktor arasinda internet üzerinden yürütülecek iliskinin “acil ve çok sinirli olgularda” avantaj saglayabilecegini belirtiyor. Ancak, karsilikli zamandan tasarruf etmek adina “online” diyalogun artirilmasinin çok hatali sonuçlar dogmasina neden olabilecegini kaydediyor.

Teknolojinin hayatin her alaninda oldugu gibi, tipta ve iletisimde yeni sayfalar açtigini ifade eden Dr. Kaptaner; “bir doktorun sürekli kontrol ettigi hastasiyla görüserek ilaç düzenlemesi yapmasinin ya da acil durumda bir hastanin ambulansla giderken, internet araciligiyla en uygun hastanenin belirlenmesinin büyük kolayliklar olduguna” dikkat çekerek itirazlarini söyle aktariyor:

“Öte yandan, teknoloji artikça, hekim ile hastasi arasindaki insani iliskinin boyutu zedelenebilir, buna çok dikkat etmek lazim. Doktor-hasta iliskisindeki empatinin korunmasi sarttir, neticede hasta da doktor da insandir ve çok sinirli, acil olgular disinda iliskilerin yüz yüze yürütülmesi daha sagliklidir.” Yapilan arastirmalara göre aslinda bu yeni mecralarin artik tedavi kararlarini etkilemeye basladigi ve ortalama bir internet kullanicisinin bile bu mecralarda doktor, ilaç, hastalik gibi konularda tavsiye verdigi belirtiliyor. Tibbin en ileri seviyede oldugu ülkelerden biri olan ABD’de PEW Internet ve American Life Projesi’nin yaptigi bir arastirmaya göre de bilgisayar kullanicilarinin yüzde 80’i internete saglik sorunlari için giriyor. ABD’liler hastaliklarinin teshis ve tedavisi konusunda internete güveniyor ve bilgi ediniyor. Kronik rahatsizligi olan e-hastalarin yüzde 75’i ise hastalik ve tedavi yöntemleri konusunda internetten edindikleri bilgilerin etkili olduguna inaniyor ve çogu ABD’li, internetin saglik açisindan faydali oldugu konusunda hemfikir bir durus sergiliyor. ABD’de internet, saglik alaninda popüler ola dursun hastalarin internetten sifa aramaya çalismalari, ilk firsatta oraya basvurmalari ve danismalari ne kadar dogru?

Son derece sinirli alanda ve basit olarak nitelendirilebilecek saglik sorunlari için internetten alinan bilgilerle saglikli yasam açisindan dogru etkilesimlerin bulunabilecegi durumlar olabilir. Nitekim dogru adreslerden bilgi alinabilirse, internet, hastanin mevcut saglik sorununa yönelik olarak dogru bilgiler edinmesini saglayabilir. Fakat her web adresi her “blog” hasta ya da hasta yakinlari için saglik alaninda dogru bir referans kaynagi olmayabilir. Internetten arastirma yapan her hasta “kendi kendine” yaptigi tedavilerde ne kadar dogru ve kalici çözümlere ulasabilir? Iste bu sorulara da cevap aranilan arastirmada soru yöneltilen hekimler dogru sitelerden bilgi alinirsa internetin bu yönde faydali olabilecegini, fakat reklam amaçli sitelerin saglik basvuru kaynaklarindan ayiklanmasinin gerektigini vurguluyorlar. Hastanin kendi kendini tedavi etmek istemesinin yanlis oldugu ama doktorunun önerdigi seçenegi hastanin kendi mantik süzgecinde degerlendirmesinin de dogru oldugu da belirtilen görüsler arasinda yer aliyor. Bu bakimindan internet sitelerinin önemi, dünyanin önde gelen ve saygin saglik kuruluslarinin hemen hepsinin de bu amaçla bilgilendirme sitelerinin oldugu vurgulaniyor. Arastirma bulgularina göre insanlarin hastaliklarina kendi kendilerine teshis koymalari degil ama önlerini görebilmeleri açisindan internete girmeleri doktorlar tarafindan da öneriliyor.

Öte yandan üzerinde önemle durulmasi gereken bir konuda Amerika Birlesik Devletleri’nde kisilerin hastalandiklarinda doktora gitmekten çok internete girerek hastaliklari hakkinda bilgi sahibi olmaya çalismalari. Bunun sebepleriyse söyle siralaniyor:

“Kisinin hastaligi hakkinda sinirsiz bilgiye ulasabilme imkani, doktorlara güvenmemesi ve sormaya çekindigi seyleri internetten bulabilmesi.”

Bu arastirmayi yorumlayan hekimlerden Prof. Dr. Atif Akçevin; saglik alaninda hasta ve hasta yakinlarinin interneti bu kadar yüksek oranlarda kullanmalarini “demek ki hastaya yeterli bilgi veremiyoruz” sözleriyle yorumluyor ve söyle devam ediyor:

“Gönül ister ki gittiginiz saglik kurulusu veya müracaat ettiginiz yer merak edilen konulari ve istenilen bilgileri ayrintili halde size sunabilsin. Seçeneklerinizi söyleyip ondan sonra karar vermeniz saglanabilsin. Bu ideal davranis yöntemi olur. O zaman internet sitelerinin de çok büyük bir anlami kalmayabilir. Fakat kisa vadede bunun gerçeklesmesi zor. Demek ki biz doktorlar ve saglik çalisanlari olarak hastaya yeterli bilgiyi veremiyoruz. Aksi halde insanlar bu tip davranislara yönelmez.”

Tedavi edenler açisindan görüslerini bildirmeye devam eden Prof. Dr. Akçevin, tedavi edenler açisindan da internetin faydali olabilecegini vurgulayarak sunlari belirtiyor:

“Bilisim çaginda internetin yaygin olmasindan dogal bir sey yok. Ise sadece tedavi olanlar açisindan bakmak yeterli degil, tedavi edenler açisindan da faydali bir sey bu. Iki taraf açisinda da kullanilmasi kaçinilmaz. Sakincalari da var tabii; hasta bilinçsiz davranirsa, tedaviyi kendi kendine yönlendirmeye kalkisirsa çok kötü sonuçlar dogurabilir. Çünkü elektronik ortamda bilgiler yanlis veya eksik olabilir.” Konuyla ilgili görüs bildiren Dr. Ferahim Yesilyurt “hiçbir seyin yüz yüze görüsmenin yerini tutamayacagini” vurgulayarak görüslerini söyle aktariyor:

“Bence bunun asil nedeni hastalarin, doktorlarina yüz yüze soramadiklari konulari internette bulabileceklerine inanmalari. Evet, internetten bilgi almak dogru olabilir ama tedavi ve teshis amaçli bilgi almak yanlis. Hiçbir sey doktorla karsilikli görüsmenin verdigi sonucu veremez. Özellikle psikolojik konularda bu çok önemli... Cerrahi branslarda bilgi alisverisleri açisindan bu tür hizmetler ABD’de de veriliyor ama ne olursa olsun bence bütün branslarda doktor hastayi görebilmeli. Hele ki tedavi baslangici ya da taninin koyulmasi internete birakilamaz. Yüz yüze görüsmelerde daha hizli sonuçlara ulasilir. Örnegin hastanin aile öyküsü tani ve tedavi bakimindan çok önemlidir.” Ama ikinci bir fikir alma noktasinda internetin faydali olabilecegini de vurgulayan Dr. Yesilyurt, kronik hastaligi olanlar açisindan su degerlendirmeleri yapiyor: “Hasta hekim iliskisi açisindan iletisim çok önemli. Hem tedaviye uyum, hem de iyilesme açisindan daha etkili. Internet ancak ikinci bir fikir almak bakimindan faydali olabilir. Kronik hastaliklar uzun sürdügü için insanlar kisa sürede sonuca gitmek amaciyla internetten bilgi almak ve baska yollar denemek istiyor. Zaman zaman tedavinin dogrulugu ile ilgili yeni bilgilere ihtiyaç duyuyorlar. Bu yüzden özellikle kronik hastaligi olanlar internetten bilgi alarak tedavi olmak istiyorlar.”

Internet artik hayatin vazgeçilmez bir gerçegi ve “zamanin ruhu”nu en iyi yansitan araç... Yapilan tartismalara bakildiginda; hekimlerin, dogru yönetilmesi kosuluyla sosyal ag, paylasim, haber ve yorum kategorilerinin hepsinde yer almalari mümkün. Çünkü çalismalarin temel amacinin toplumun saglik konusunda bilinçlendirilmesi oldugu görülüyor. Bilgi kirliliginin çok fazla oldugu sosyal aglarda; dogru yönetimle, dogru bilgiye, dogru kanaldan kolayca ulasilabilmesi saglanabilirse internetin yararlarinin artirilabilecegi dahi söylenebilir. Öte yandan sosyal medyada henüz yasal bir kisitlama bulunmuyor. Ancak saglikta reklam tanitim kisitlamalari oldugu için bu yönde sosyal medya kullanilirken dikkat edilmesi gereken bazi noktalar bulunuyor. Sonuçta söz konusu insan sagligi olunca dogru ve etik bilgi verilmesi gerekiyor. Bu nedenle de sosyal medyada yer almak isteyen ya da yer alan hekimlerin sosyal medyayi ve kullanim amacini anlamasi ve çalismalar için zaman ayirmalari kaçinilmaz görülüyor.

Hekimlerin, sosyal medyada yer aliyorlarsa, düzenli olarak yeniliklerden, tiptaki gelismelerden bahsetme ve güncel bilgilere yer vermenin yani sira basvuranlarla aninda iletisim içinde olmalari halinde, sosyal medyanin daha yararli bir mecra olabilecegini de söylemek yanlis olmaz. Bir hekim, kendisine bir soru maili gönderildiginde ya da duvarina yazildiginda ayni gün içinde sorunun yanitini verebilmelidir. Tüm bunlarin yani sira bir hekimin sosyal medyada basarili olabilmesi için televizyon, radyo, gazete vb diger iletisim kanallarini da kullanmasinda ayrica yarar görülebilir.

Peki, bir hekimin hasta ya da hasta yakini ile internette bulustugunda verdigi bilgilendirme ve yönlendirmede nelere dikkat etmesi gerekiyor?

Yukaridaki soru konunun en hassas noktalarindan birine isaret ediyor. Öncelikle önerilen; her saglik kurulusunda ve her doktorun yapabilecegi bir tedavi ya da müdahalenin, topluma “yeni bir tedavi” ya da “yöntem” olarak sunulmamasi gerekliligi... Doktorlarin ya da saglik kurumlarinin; bu gibi islemler hakkinda “sadece kendilerince yapilan nadir islemler” oldugu duygusu yaratan bilgilendirmelerden kaçinmalari ve talep yaratici ticari aktivitelere yer vermemeleri öneriliyor.

Internette, sosyal medyada yer alan hekimlere önerilen hedeflerse söyle:

Hem yaptiklari islem ve çesitlilik açisindan hem de uzmanliklari konusunda bilinirliklerini artirmak...

Diger meslektaslarinin arasindan seçilip fark edilebilmek...

Iste bu amaç dogrultusunda hekimler farkli ve yeni sosyal paylasim alanlarinda, kisisel web sitelerinde, bloglarinda, sosyal aglarda, hastalarinda güven yaratabileceklerini ve devaminda hasta sayilarinin artacagini düsünebilirler. Bununla birlikte konunun etik boyutunun da ihmal edilmemesi gerekiyor.

Hekimlerin, bilgi verirken sadece kendi uzmanliklari dahilinde bilgi vermeleri de önem tasiyor

Internette hasta memnuniyetini saglamaya yönelik olarak yapilan tüm bu bilgilendirme süreçlerinde doktorlar da hastalardan sikayetçi olabiliyor. 2009 yilinda Ispanya Miguel Hernandez Üniversitesi’nin yaptigi arastirmaya göre; her üç doktordan biri internetteki saglik bilgileri yüzünden güvenilirliliklerinin azaldigini düsünüyor... Ayni arastirma her 100 kisiden 40’inin hastaliklarla ilgili bilgileri internette aradigini da ortaya koyuyor. Rapor ayrica her üç doktordan birinin, “internetteki saglik bilgileri yüzünden hastalari ile olan iliskilerinin zorlastigini ve güvenilirliklerinin azaldigini düsündügünü” de ortaya çikariyor. Arastirmada öne çikan bir baska bulgu da hastalarin yüzde 90’dan fazlasinin, tedavi olacaklari doktorla ilgili internette arastirma yapiyor olmasi. Doktorlarin sadece yüzde 20’si ise internetin hastalarin özgürlügünü artirdigini düsünüyor. Italya’daki Floransa Üniversitesi tarafindan bu yil yapilan baska bir arastirmada da Italya’daki doktorlarin, özellikle internet sitelerindeki ilaç reklamlariyla ilgili endise duydugu belirleniyor.

Yukaridaki arastirmalar ekseninde ve genel duruma bakildiginda saglik alaninda tanitim yapilmasi ve bilgi paylasilmasi günümüz kosullarinda kaçinilmaz ve gerekli görülebilir. Ancak temel kosul olarak “dogru ve etik ilkeler çerçevesinde” yapilmasi zorunluluguyla birlikte...

Doktor, hasta ve internet birlikteligini tüm bu anlatilanlar üzerinden degerlendirirken; “neden dünyada ve Türkiye’de saglikla ilgili bilgi edinmek, kendi kendinin doktoru olmak için bu kadar sik internete basvuruluyor” sorusunun da yanitlanmasinda yarar var.

Nedenleri arastirirken büyük olasilikla su sorulara da bir göz atmak gerekiyor:

Saglik hizmetlerine erisimin zorlasmasi mi öne çikiyor? ABD, Avrupa ülkeleri ve Türkiye’de saglik hizmeti sunumunun zamaninda ve toplumun bütçesinde gedikler açamayacak sekilde sunulamamasi önemli bir etken olabilir mi? Saglik hizmetlerine erisimin internete erisimden çok daha fazla pahali olmasi en önemli etken olabilir mi?

Bu sorularin sorulmasi ve cevaplarinin üzerinde tartismaya devam edilmesi gerekiyor.

Yararlanilan Kaynaklar
http://www.hastanedergisi.com/haberdetay.asp?id=4
http://www.kurumsalhaberler.com/pr/sosyal-medya-online-icerikler.aspx
http://x.p-tms.com/cms/front_content.php?idcat=287
http://www.bilgicagi.com/Yazilar/ 4545turkiyede_internet_kullanici_sayisi _kaca_yukseldi.aspx
http://healthonline.blogcu.com/ hastaligi-internetten-aramak/7794820
http://www.ntvmsnbc.com/id/24985372/
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası