Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Her yil binlerce yetiskin asiyla önlenebilir hastaliklardan ölüyor

Her yil asiyla önlenebilir hastaliklar dolayisiyla birçok adolesan ve yetiskin hayatini kaybediyor. Sadece ABD’de her yil 60.000’den fazla eriskin asi ile önlenebilecek hastaliklardan dolayi ölüyor. Kadiköy Sifa Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastaliklari Uzmani Dr. Aylin Izat Liceoglu yetiskinlerde asi konusunda bilinmesi gereken en önemli bilgileri derledi.

Asilarla enfeksiyon hastaliklarinin azaltilmasi belki de halk sagligi için basarilmis en önemli olaydir. Ilk olarak Pasteur bir mikroorganizmanin zayiflatilarak asi üretilmesi fikrini olusturmus, ardindan bu konuda diger bilim adamlari çalismalari ilerleterek 19. yüzyil sonunda çiçek, veba, tifo ve kolera asilarinin hazirlanmasini saglamistir. Bugün artik dünyada çiçek hastaligindan bahsetmiyorsak bu asilamadaki basarinin sonucudur.

Asilarin bireysel yarari kisinin

. semptomatik hastaliktan korunmasi,

. yasam kalitesinin artmasi, isteki verimin artmasi

. enfeksiyon hastaligindan ölüm riskinin azalmasidir.

Ancak mevcut hiçbir asi veya biyolojik ürün %100 güvenli ya da etkin degildir. Genelde görülen asinin yapildigi yerde agri, sislik gibi hafif yan etkilerin yaninda nadiren ciddi yan etkiler olabilir. Bu nedenle asi önerileri bireysel özellik ve risklere göre yapilmalidir.

Her ülke saglik politikalariyla kendi asi takvimini hazirlamakta ve çocukluk döneminde uygulamaktadir. Ancak hem ülke politikalari, hem de ebeveynler çocukluk döneminde asilama konusunu önemserken yetiskin dönemde de belli asilarin yapilmasi unutulmakta, hatta önemsenmemektedir. Oysa asilar sadece çocuklar için degildir. Her yil asiyla önlenebilir hastaliklardan birçok adolesan ve yetiskin ölmekte. ABD’de her yil 60 000’den fazla eriskin asi ile önlenebilecek hastaliklardan ölmektedir.

Yetiskinlerde asi neden gereklidir?

Bazilari çocukken asilanmamis veya eksik asilanmis olabilir.
Yeni gelisen asilar yapilmamis olabilir.
Bagisiklik düzeyleri azalmis olabilir.
Yaslandikça bazi hastaliklara (grip ve zatürre gibi) daha duyarli olabilirler
Özel durumlarda (mesleki risk veya seyahat gibi) asilama gerekli olabilir.

Yetiskinler için asi önerisi kisiye özel riskler arastirilarak yapilmalidir.

Günümüzde asilari daha güvenli, daha etkili ve daha kolay uygulanabilir yapmak ve daha çok hastaliga karsi korunma saglamak için çalismalar sürmektedir. Asidan korkanlar için gelecekte belki de ignesiz asi uygulamasi veya yenilebilir asilar konusundaki çalismalar müjdeli haber olabilir.

Kisaca yas gruplarini gözden geçirirsek:

Tüm ergenler ve yetiskinler: Simdiye kadar önerilen yetiskinlerin her 10 yilda bir tetanoz asisi olmalariydi. Bugün tetanozla birlikte çocukluk döneminde asilarini oldugumuz ancak eriskin dönemde hatirlatma dozu yapilmadigi için vücudumuzdaki bagisikligin azalmasi nedeniyle tekrar riskli hale gelen bazi hastaliklarin (bogmaca, difteri gibi) asilari da yetiskinler için mevcuttur. Ayrica yetiskinler için kisiye özel riskler (meslek, ailede hepatit B tasiyicisi olmasi gibi) degerlendirilerek grip asisi, hepatit B asisi, su çiçegi asisi hatta kuduz asisi yapilabilir. Yetiskinler için son olarak seyahat asilarindan özellikle sarihumma asisinin dünyanin belli bölgelerine giderken önerildigini söyleyebiliriz.

Özel durumlar

Yaslilarda asilama: Bagisiklik sistemimiz yaslanmayla azalir. Bu da asilara yanitin azalmasini saglar. Bununla birlikle asilama özellikle bazi hastaliklara karsi korunmak için özellikle 60 yas üzerinde daha önemlidir. Grip, zatürre, tetanoz, hepatit B asilari yapilabilir. Özellikle grip asisinin hastaneye yatis sikligini azalttigi gösterilmistir. Ancak yaslilarda mevcut asilar yerine etkinligi daha arttirilmis asilara ihtiyaç vardir.

Gebelikte asilama: Normalde asilama için tercih edilecek zaman gebelik öncesi veya dogum sonrasidir. Ancak bebegi bazi enfeksiyon hastaliklarindan korumak ve annenin saglikli bir gebelik geçirmesi için olasi risklerde hesaplanarak gebelik öncesi ve sirasinda bazi asilar yapilmaktadir. Hamilelikte bebege geçis riskinden dolayi canli virüs asilari ve BCG yapilmaz. Kizamik, kizamikçik, kabakulak (MMR) asisindan sonra 3 ay, su çiçegi asisindan sonra ise gebelik için 1 ay geçmelidir. Tetanoz asisi gebeligin ilk 3 ayi geçtikten sonra ve grip asisi 14. haftadan sonra yapilabilir. Diger bazi asilar (sarihumma, zatürre, vs. gibi) riskli durum degerlendirilerek yapilmalidir.

Kronik hastaligi olan kisiler: Kalp hastaligi, seker hastaligi, kronik akciger hastaligi gibi hastaligi bulunan kisiler özellikle zatürre ve grip için riskli kisilerdir. Zatürre ve grip diger kisilere göre daha ciddi seyreder. Bu nedenle mutlaka her yil grip asisi ve 5 yilda bir zatürre asisi olmalari önerilir. Ayni zamanda mutlaka ev halki da grip asisi olmalidir.

Bagisikligi baskilanmis kisiler: Kronik böbrek hastalari, kronik alkolizm, dalagi alinmis kisiler, uzun süreli steroid alan kisileri bu grupta sayabiliriz. Asilama karari dikkatli verilmelidir. Kisileri enfeksiyonlardan korurken asilarin yan etkilerine maruz birakmamaliyiz. Bu nedenle canli virüs asilarindan kaçinmak, cansiz grip asisi, 5 yil arayla zatürre asisi, tetanoz asisi, hepatit B asisi gibi asilar doktor kontrolü ve önerisiyle yapilmalidir.

Son olarak dogru zamanda dogru kisilere yapilacak asilarin kisiyi ve toplumu korumakta son derece etkili ve faydali oldugunu söyleyebiliriz. Ancak unutulmamasi gereken nokta asilarin ayni zamanda belli durumlarda ciddi yan etkilerinin de olabilecegidir. Hangi asinin ne zaman yapilacagi karari mutlaka enfeksiyon hastaliklari uzmanlari tarafindan verilmelidir.
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası