Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


OBEZITE GELISMIS ÜLKELERDE ILERLIYOR

Vücutta asiri yag depolanmasi ile ortaya çikan enerji metabolizmasi bozuklugu olan obezite, basta diyabet olmak üzere hipertansiyon, hiperlipidemi, koroner kalp hastaligi ve daha birçok önemli hastaliga neden oluyor. VKV Amerikan Hastanesi’nden Pediatrik Endokrinolog Dr. Nihal Memioglu, ailede bulunan obez bireylerin çocuklarin obezitesinde güçlü bir risk olusturdugunu söylüyor.

Tartilari fazla olmasina ragmen boylari uzun, kas kitleleri fazla olan çocuklar obez degillerdir. Bu nedenle çocuklarda obezitenin degerlendirilmesinde boya göre agirlik ve vücut yag kitlesini yansitan ölçümler kullanilir. Buna göre tanimlama yapilacak olursa obezite; çocugun agirliginin boyuna uyan ideal agirliktan %20 fazla olmasidir. Vücuttaki yag kitlesini direkt olarak ölçen yöntemler zor ve pahali oldugundan, sonuçlari direkt yöntemlere paralellik gösteren beden kitle indeksi (BMI) kullanilir. Bu indeks vücut agirliginin boyun metre cinsinden karesine bölünmesi ile elde edilir ( agirlik/boy2). Çocuklar için yasa ve cinse göre gelistirilmis BMI persentil egrileri vardir.

Bu egrilere göre degerlendirildiginde

BMI ‹ %5 ise, zayif

BMI 85-95 ise, obezite riski tasir

BMI › 95 ise, obez olarak kabul edilirler.

Obezitenin olusumu

Vücudumuzda fiziksel aktivite, bazal metabolizma ve vücut isisini korumak için, çocuklarda bunlara ek olarak büyümek için enerji kullanilir. Bunun için besinlerle enerji aliriz. Eger alinan enerji harcanan enerjiden fazla ise artan enerji vücutta depolanir, bu depolanma yag dokusunun artmasi seklindedir.

Çocuklarda obezite gelismesinde genetik faktörler, bazi hormonal hastaliklar, merkez sinir sistemi hastaliklari, bazi genetik sendromlar ve çevresel faktörler olarak tanimlanan beslenme ve aktivite bozukluklari rol oynar. Obeziteye neden olabilecek hastaliklar ve genetik sendromlar obezite disinda kendilerine özgü baska belirtiler ve laboratuvar tetkikleri ile taninabilirler. Ailede obez bireylerin varligi çocuk obezitesi için güçlü risk olusturur. Aile iliskisi çocugu hem genetik hem de çevresel olarak etkiler. Insan organizmasinda enerji alimi ve harcanmasini etkileyen pekçok mekanizma vardir. Beyin ve yag dokusu arasinda etkili bir haberlesme vardir. Vücutta yag kitlesi arttiginda beyin istahi etkileyen mekanizmalarla gida alimini azaltir ve termogenezi artirarak yag dokusunu normale getirmeye çalisir. Yag dokusu azaldiginda ise tersi olur. Obezite olusumunda büyük olasilikla bu iletisim aginda rol alan genlerde aksamalar vardir. Bunlardan en iyi bilineni yag dokusunda sentezlenen ve eksikliginin obeziteye neden oldugu leptindir, ancak genetik nedenlere bagli leptin eksikligi nadir bir durumdur. Bu nedenle çevresel faktörler obezite olusumunda ön plana çikmaktadir. Zaten obezite son 20-30 yilin sorunudur ve bu süre genetik degisime baglanamayacak kadar kisadir. Çocuklarin büyük kisminda enerji alim fazlaligi ve aktite azalmasina bagli enerji fazlasi obeziteye neden olmaktadir, diger nedenlere daha az rastlanmaktadir.

Obezite neden önemli bir sorundur ?

Obezite basta diyabet olmak üzere hipertansiyon, hiperlipidemi, koroner kalp hastaligi ve meydana getirdigi diger pekçok metabolik bozukluk nedeniyle önemli bir halk sagligi sorunudur. Çocukluk çaginda obez olanlarin %25’inin, ergenlik döneminde obez olanlarin ise %70’inin eriskin dönemde de obez olduklari görülmektedir. Bu nedenle temellerinin çocuklukta atildigi kabul edilmektedir. Bu önemli saglik sorunu basta Amerika Birlesik Devletleri olmak üzere gelismis ülkelerin sorunu iken, fazla kalori ve yag içeren besinlerin daha ucuz olmasi ve tüketim sektörünün yogun çabasi ile gelismekte olan ülkelerin de sorunu haline gelmistir. Yapilan epidemiyolojik çalismalar obezitenin yalnizca sayisal degil obezite derecesi olarak da artmakta oldugunu göstermektedir. Ülkemizde yapilan arastirmalar obezitenin üst gelir grubu çocuklarinda daha sik oldugu ve obezite oraninin giderek artmakta oldugunu göstermektedir. Çocuklardaki obezitenin eriskin döneme yansimasinda bazi risk faktörleri söyle siralanabilir; obez ebeveyn varligi, ileri obezite derecesi ve kiz çocuk olmak. Neden oldugu hastaliklar sonucunda hem yasam kalitesini bozmasi hem de tedavi maliyetinin yüksek olmasi nedeniyle hem bireysel hem de saglik politikasi düzenlenerek obeziteyle mücadele edilmesi gerekmektedir.

Çocuklarda obezite nedenleri

Çocuklarda obezite büyük oranda enerji fazlaligi nedeniyle gelismektedir. Çocuklarin günlük kalori gereksinimi yasa ,cinse ve aktivite durumuna göre degismektedir. Örnegin 3 yasindaki bir erkek çocugun almasi gereken günlük kalori 1200-1300 iken, ergenlik çagindaki bir erkek çocukta 2500-2800 kaloridir.

Modern yasam tarzi, özellikle hareket azligi ve abur-cubur beslenme, alinan kaloriyi artirirken harcanan kaloriyi azaltmaktadir. Besin endüstrisinin en önemli hedef kitlesi olan çocuklar medyanin da destegi ile gelecegin süper tüketicileri haline getirilmektedirler. Aile bireylerinde baska obezlerin olmasi genetik faktörlerden çok ailenin beslenme aliskanligi ile ilgilidir. Çocukluk çagi obezitesinin temeli anne karninda baslayabilmektedir. Annenin gebelikte asiri kalori almasi veya agir besin eksikligine maruz kalmasi fetusun metabolik proglamlanmasini etkileyerek obezite için risk faktörü olusturmaktadir. Obezite uygun olmayan çevresel faktörlerle her yasta gelisebilmekteyse de çocuklarda obezitenin baslamasi açisindan kritik yas dönemleri vardir; yasamin ilk yili, 4-6 yas ve puberte dönemi. Basit obezite de denilen , altta herhangi bir hastaligin bulunmadigi obezite nedenleri su sekilde siralanabilir;

Beslenme faktörü

Süt çocugunda erken ek gidaya baslama

Ailenin beslenme aliskanligi

Gazli- sekerli içecek tüketimi

Abur-cubur tüketiminin artmasi

Lifli gidalarin az tüketilmesi

Fast-food tarzindaki beslenmenin artmasi

Ögün atlayip bir sonraki ögünde asiri beslenme

Reklamlarla tüketim zorlamasi

Aktivitede azalma

Okula servisle gidip gelme

Asansör kullanimi

Disarida oyun yerine evde TV, bigisayar basinda vakit geçirme

Kentlerde yetersiz oyun alani ve yesil alan olnasi

Sehir güvenligi ve trafik korkusuyla çocuklarin daha çok evde vakit geçirmeleri

Sinavlar, dershaneler, ev ödevleri nedeniyle çocuklarin spora zaman ayiramamalari ve stresle daha çok gida tüketmeleri

Beden egitimi derslerinin yetersizligi

Psikososyal nedenler

Parçalanmis aile

Tek çocuk olmak

Aile içi geçimsizlik

Adolesan dönemi sorunlar

Çalisan anne, besin hazirligina yetersiz zaman

Beslenme ve aktivite konusunda ebeveynleri taklit etme

Obezitenin çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri

Obezitenin çocuklar üzerinde tibbi ve psiksosyal olmak üzere iki tür olumsuz etkileri vardir. Obezitenin derecesine bagli olarak; hizli büyüme, erken adet görme, kan yaglarinda artma, damar sertligi, hipertansiyon, insülin düzeyinde yükselme ve seker hastaligina egilim, karacigerde yaglanma ve safra tasi, yumurtaliklarda kist olusumu (adet düzensizligi), tüylenme, erkek çocuklarinda meme bölgesinde yaglanma, deri enfeksiyonlari (pisikler, kil dibi iltihaplari), ortopedik problemler, uyku apnesi gibi sorunlar gelisebilir. Ayrica, obezitenin benlik saygisi, okul basarisi, sosyal iliski kurma üzerine de olumsuz etkileri vardir. Hatta ileride iyi evlilik yapma ve iyi is bulabilme olanaklari üzerine bile olumsuz etkileri oldugu bilinmektedir.

Obezitede tedavi

Obezitenin baslama yasi küçüldükçe agirliginin daha fazla olmasi ve eriskin dönemde büyük oranda devam etmesi nedeniyle çocukluk dönemindeki obezite tedavisi özel bir önem gösterir.

Obez bir çocugun uzman bir hekim tarafindan degerlendirilmesi, daha sonra tedavi plani yapilmasi gereklidir; obeziteye neden olan herhangi bir hastalik, ilaç kullanimi, psikolojik sorun var mi, obezite nedeniyle saglik sorunlari gelismis mi, degerlendirilmelidir. Mevcut sorunlara göre tedavi düzenlenmelidir.

Her ne sebep olursa olsun tedavideki amaç, çocugun gelisimini aksatmadan kilo vermesini saglamaktir. Orta derecede kilosu olan çocuklarin kilo almalarini önlemek yeterlidir, boylari uzadikça ideal agirliklarina ulasacaklardir. Obez çocuklarin ise ayda vermeleri gereken kilo en fazla 2 kg.dir. Obezite tedavisini su basliklar halinde siralayabiliriz: Diyet, aktivite artimi, yasam tarzinda degisim, ailenin tedaviye katilimi, düzenli izlem.

Diyet

Tedavide esastir. Hafif kilolu olanlarda fast-food beslenme ve gazli-sekerli içeceklerin azaltilmasi yeterlidir. Basit obezitelerde çocuk harcadigindan fazla kalori aldigi için yasina uygun kaloride beslenme ile kilo verebilir. Bazi durumlarda yasina uygun kalorinin %20-30 azaltilmasi gerekli olabilir. Her durumda diyetin karbonhidrat, yag ve proteini belli oranlarda içermesi , gerekiyorsa vitamin, mineral ile desteklenmesi gereklidir. Medyada yer alan moda diyetlerin, tek tür gidaya dayanan diyetlerin ve kalorisi asiri azaltilmis diyetlerin çocuklarin tedavisinde yeri yoktur. Çok asiri istahli, devamli bir seyler atistiran çocuklarda diyet tedavisinin basarili olabilmesi için diyetisyen kontrolünde halen almakta oldugu kalori belirli araliklarla belli oranlarda azaltilarak birkaç asamada ideal kaloriye inilebilir. Bu nedenlerle çocuklarin diyetlerinin bir saglik kurulusunda yas, cins, ergenlik ve obezite derecesine göre düzenlenmesi, büyüme ve gelismelerinin düzenli olarak izlenmesi gereklidir.

Aktivite artirilmasi

Öncelikle televizyon ve bilgisayar basinda geçirilen saatlerin azaltilmasi gereklidir. Bu sürenin toplam 1,5-2 saati geçmemesi uygundur. Çocuklarin dogal aktivitelerini yapabilecekleri ortamlarin hazirlanmasi çok önemlidir. Programli fizik aktivite hem enerji harcanmasini artirir, hem yagdan zengin gidalara istegi azaltir hem de çocuklarin benlik saygisini artirir. Ayrica düzenli yapildiginda saglikli bir yasam biçimi kazanilmasini saglar. Fizik aktivite haftada 3-5 kez baslangiçta 15, daha sonra 35-40 dakika yapilmalidir. Yapilacak aktivite yürüme, kosma, bisiklete binme, tenis, dans gibi çok sayida kas grubunu çalistiran hareketleri içermelidir. Spor aletlerinin kullanimi çocuklar için çok önerilmemekte, gerekirse spor ögretmenlerinin agirlik ve süresini belirlemesi gerekir. Aksi halde epifiz zedelenmeleri olusarak büyüme etkilenebilir.

Aile Destegi

Obezite nedeniyle kendisiyle ya da çevresiyle sorun yasayan obez çocugun yemek ve aktivite aliskanliklarinda önemli degisiklikler yapmasi kolay olmayabilir. Bunun için aile ve yakin çevre destegine ihtiyaç vardir. Aile mutfak aliskanliklarini çocuga göre degistirmeli, obezite sürekli negatif bir konusma konusu yapilmamalidir. Gösterdigi çaba desteklenmeli, tedavi basarisinda ödüllendirilmelidir. Istedigi halde diyete uyum yapamayan ya da reddeden çocuklar için psikolojik danismanlik alinmalidir.

Çocuklardaki obezite tedavisinde ilaçlarin ve cerrahi tedavinin yeri yoktur.

Yapilan arastirmalar eriskinlerde obezite tedavisinin basarisinin düsük oldugunu göstermektedir. Bu nedenle tedaviden çok obezite olusmasinin önlenmesi önemlidir.

Dogru, saglikli beslenme ve enerji harcamaya yönelik yasam tarzinin benimsenmesi için yapilmasi gerekenler:

Yasamin ilk 6 ayinda bebekler yalniz anne sütü ile beslenmesi

Bebek doyduktan sonra mamayi bitirmek için zorlanmamali

Çocukluk çaginda yüksek kalorili gidalardan kaçinilmali

Sekerli ve gazli içecekler yerine su, ayran, süt tercih edilmeli

Çocuklara sebze yemekleri, baklagiller ve salata yeme aliskanligi kazandirilmali

Düzenli ögünler halinde yemek yeme aliskanligi edinilmeli (3 ana 2 ara), ögün atlanmamali (özellikle kahvalti)

Yemekler yavas ve iyice çignenerek yenmeli, gelisigüzel atistirmalardan kaçinilmali

Bol su içilmeli

Servis yapildiktan sonra servis kabi sofradan kaldirilmali

Yemek bitince sofradan kalkilmali

Hazir besinlerden uzak durulmali

Çocuklari okul kantinlerinden beslenmesi önlenmeli, mümkünse kantinlerde satilanlar denetlenmeli

Asansör yerine merdiven kullanilmali

Yakin mesafelere yürüyerek gitmeli

Televizyon ve bilgisayar basinda geçirilen süre kisitlanmali

Her firsatta ve hafta sonlari spor yapmali

Beden egitimi dersleri özendirilmeli ve artirilmali

Çocuklar erken yaslardan itibaren anne ve babalarinin beslenme tarzini taklit ettiginden ebeveynler olarak iyi örnek olunmalidir.

VKV Amerikan Hastanesi
Pediatrik Endokrinolog
Dr. Nihal Memioglu
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası