Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Sorularla tüberküloz

Tüberküloz (verem) hastaligina dünyada her yil ortalama 8 milyon kisi yakalaniyor ve 15 saniyede 1 kisi hastalik nedeniyle hayatini kaybediyor

Türkiye’de ise her yil 20 bin yeni tüberküloz vakasi ortaya çikiyor. Türkiye’de tüberküloz nedeniyle ölüm orani, 1945 yilinda yüzbinde 262 iken bugün yüzbinde 2.5’e, hastaliga yakalanma orani ise 1965 yilinda yüzbinde 172 iken bugün yüzbinde 30’a geriledi.

Dünya Saglik Örgütü (WHO) verilerine göre, asisi bulunduktan sonra ortadan kalktigina inanilan tüberküloz (verem) hastaligina, her yil ortalama 8 milyon kisi yakalaniyor ve 3 milyon kisi bu hastalik nedeniyle hayatini kaybediyor. WHO verilerine göre, günde 5 bin 500 ve 15 saniyede 1 kisiverem nedeniyle ölüyor. Dünya nüfusunun 3’te 1’i, yani 2 milyar kisi tüberküloz basili ile enfekte durumda.

TÜRKIYE’DE DURUM

Türkiye’de her yil 20 bin yeni verem vakasi ortaya çikiyor. Türkiye nüfusunun 4’te 1’i verem basali ile enfekte, ancak rakamlarda bir artis bulunmuyor. Aksine hasta sayisinda düsüs gözleniyor. Türkiye’de 1950’li yillarda görülme sikligi çok yüksek olan ve o yillarda ölüm nedenleri arasinda birinci sirada yer alan hastaligin yayginligi, 1952 yilinda baslatilan yogun çalismalarla hizla azaldi. Verem nedeniyle ölüm orani, 1945 yilinda yüzbinde 262 iken bugün yüzbinde 2.5’e, hastaliga yakalanma orani ise 1965 yilinda yüzbinde 172 iken bugün yüzbinde 30’a geriledi.

TÜBERKÜLOZ

Karadeniz Teknik Üniversitesi Tip Fakültesi Gögüs Hastaliklari Anabilim Dali internet sayfasinda veremi sorularla anlatiyor.

VEREM HASTALIGININ BASKA ISMI VAR MI?

Tipta tüberküloz olarak adlandirilir. Ayrica halk arasinda ince hastalik, cigerlerinde duman var denildiginde de çogu zaman verem kastedilir.

TÜBERKÜLOZ NASIL BIR HASTALIKTIR?

Tüberküloz asil olarak akcigerlerde yerlesen, fakat tüm vücuda dagilabilen mikrobik, bulasici, süregen bir hastaliktir.

TÜBERKÜLOZ HALA KORKULACAK BIR HASTALIK MIDIR?

Bilinen en eski hastaliklardan birisi olmasina; sebebinin kesin olarak bilinmesine; 50 yildir tedavisinin mümkün olmasina ve üstelik korunulabilir bir hastalik olmasina karsin halen dünyada en yaygin ve ölümcül bulasici hastaliklardan biri olmaya devam ediyor. Yilda üç milyonu askin kisi tüberküloz nedeniyle hayatini kaybediyor.

DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDIR?

Yerküre üzerinde yasayan her üç kisiden birisi tüberküloz mikrobuyla karsilasmis ve onunla tanismis durumda. Halen yilda üç milyon kisi tüberküloz nedeniyle ölmekte olup her yil 8 milyon yeni tüberküloz hastasi teshis ediliyor. Özellikle Asya, Afrika kitasinda çok sik olarak rastlaniyor. Eskiden gelismis Avrupa ve Kuzey Amerika ülkeleri bu hastaliktan hiç söz etmezlerdi. Oysa AIDS salginina ve küresellesme sürecine paralel olarak bu ülkelerde de tüberkülozlu hastalarin sayisi artmaya basladi.

NASIL BULASIR?

Hastaliga sebep olan mikrop veremli hastadan saglam kisiye geçerek yayilir. Çok daha nadir olarak hasta sigirlarin süt ve bu sütlerden yapilan süt ürünleri ile de bulasabilir.

HASTADAN SAGLAM KISIYE NASIL GEÇER?

Verem mikrobu hava yoluyla bulasir. Hasta kisinin öksürmesi, aksirmasi, konusmasi ve nefes alip vermesi sirasinda havaya saçilan mikroplar havada günlerce asili halde canli kalabilir. Hasta kisiyle temasi olan yani kapali bir ortamda uzun süre ayni havayi soluyan saglam kisiler nefes aldiklarinda havadaki bu mikroplar onlarin akcigerlerine ulasir ve orada yerleserek hastaligi baslatir. Hastaligin yayilmasindan sorumlu asil bulasma sekli budur. Bunun disinda cilt ve mukozalardan, dogum kanalindan, anne sütünden de çok nadiren bulasabilirse de pratikte bu tür bulasmalar önemsizdir.

HER TÜBERKÜLOZ HASTASI MIKROBU BULASTIRIR MI?

Balgaminda mikrop bulunan, hastaligi yaygin olup öksüren hastalar daha çok bulasmadan sorumludur. Akciger disi organ tüberkülozu olanlar, 15 gündür tedavi almakta olanlar pratik olarak bulastirici degildir.

HASTAYLA TEMASI OLAN HER SAGLAM KISIDE HASTALIK ORTAYA ÇIKAR MI?

Tüberküloz hastasiyla temasi olup mikropla karsilasan, hatta mikrobu soluyan kisilerin çok sükür ki az bir kisminda hastalik gelisir.

NEDEN MIKROBU ALAN KISILERIN BAZISINDA HASTALIK ORTAYA ÇIKARKEN DIGERLERINDE GELISMIYOR?

Bu solunan mikrobun sayisina, hastalik yapma gücüne (bazi mikroplar ölü veya zayif olup hastalik yapamaz) ve saglam kisinin direncine, savunma sisteminin kuvvetine bagli olarak kisiden kisiye farklilik gösterir. Sigara içen, alkol alan, beslenmesi bozuk ve kötü yasam kosullarina sahip kisilerde ve baska akciger hastaligi, seker hastaligi, bazi kan hastaliklari, AIDS ve böbrek hastaliklari gibi süregen hastaligi olanlarda verem olusma olasiligi daha yüksektir.

MIKROBUN BULASMASINDAN ITIBAREN NE KADAR SÜRE SONUNDA HASTALIK ORTAYA ÇIKAR?

Bu süre çok farklidir. Mikrobu alan kiside bazen 1-2 ay; bazen bir kaç yil bazen de onlarca yil sonra hastalik gelisebilir. Veya hiç gelismeyebilir.

TÜBERKÜLOZ MIKROBU DIGER ORGAN VE DOKULARA NASIL ULASIYOR?

Mikrobun vücuda giris yolu hastalarin tamamina yakin bir çogunlugunda akcigerlerdir. Ancak buradan lenf akimi ve kan yoluyla vücudumuzdaki tüm doku ve organlara yayilabilir.

TÜBERKÜLOZ AKCIGER DISINDA EN SIK HANGI ORGAN VE DOKULARI HASTALANDIRIR?

Kemik ve eklemler, böbrek ve üreme sistemi, beyin zari, gögüs ve karin boslugunu çevreleyen zarlar, cilt ve lenf bezelerinde sik yerlesir.

TÜBERKÜLOZUN BELIRTILERI NELERDIR?

Hastalik ani ve gürültülü olarak ortaya çikmaz. Sinsi ve yavas ilerler. Hastalar genellikle aylardir devam ede gelen halsizlik, istahsizlik, kilo kaybi, hafif ates, geceleri terleme gibi yakinmalarla hekime basvururlar. Zamanla bunlara öksürük ve balgam çikarma da eklenir. Balgamda kan da gelebilir. Agriya pek rastlanmaz. Akciger disi organ tüberkülozlarinda tutulan organla iliskili yakinmalar bulunabilir. Örnegin idrarla ilgili sikayetler (kirmizi idrar yapma, idrar yaparken yanma vb.), boyunda lenf bezelerinin büyümesi gibi ..

BU BELIRTILER GÖRÜLÜNCE TÜBERKÜLOZ TESHISI KESIN MIDIR?

Bu sayilan yakinmalarin hiç birisi tüberküloza özgü olmayip diger bir çok hastalikta da rastlanabilen sikayetlerdir. Bu nedenle bu tür sikayetleri olan hastalarin mutlaka konunun uzmani bir hekim tarafindan degerlendirilip, gögüs röntgeninin çekilip arastirilmasi gerekir.

TÜBERKÜLOZ TESHISI NASIL KONULUR?

Kisinin tüberküloz oldugu ancak vücut örneklerinde (balgam, idrar, mide açlik sivisi, beyin omirilik sivisi, plevra-periton sivisi, lenf bezi aspirasyonu vb. ) tüberküloz mikrobunun görülmesi ve üretilmesiyle söylenebilir. Bazen alinan doku biyopsilerinde tüberküloza özgü degisikliklerin izlenmesiyle de tani konabilir.

MIKROP ARASTIRILMADAN YADA ARASTIRILDIGI HALDE BULUNMADAN SADECE SIKAYET VE MUAYENE BULGULARINA DAYANARAK TÜBERKÜLOZ TEDAVISINE BASLANILABILIR MI?

Maalesef bu tür tedavilere sik baslansada olmamasi gerekir. Oysa tüberküloz tedavisi uzun süreli ve bir çok ilacin kullanildigi bir tedavi olup ilaçlara bagli yan etkiler ve maliyet göz önüne alindiginda gereksiz yere, yanlis bir tüberküloz tedavisi uygulanma ihtimalinin yüksek olmasi dolayisiyla bu tür kör (ampirik) tedaviler dogru degildir. Üstelik yanlis tedavi asil hastaligin teshis ve tedavisini de geciktirir. Tüberküloz çok kere tümör ile benzer belirtiler verir. Buna bagli olarak tümör teshisi gecikip hasta için çok önemli zaman kaybi söz konusu olabilir. Tedavi edilebilir bir tümör tüberküloz zannedilerek kör tedavi sirasinda vücuda yayilabilir.

MIKROBU ARASTIRMAK IÇIN GEREKLI TETKIKLER YAPILAMIYORSA NE YAPILMASI GEREKIR?

Hasta bu tür incelemelerin yapilabildigi en yakin bir merkeze sevk edilmeli veya hastadan alinan balgam vb. örnekler usulüne uygun sekilde ilgili laboratuarlara gönderilmeli.

VEREM SAVAS DISPANSERLERININ KURULUS AMACI NEDIR?

Ülkemizde Saglik Bakanligi verem ile savasmak üzere Verem Savas Daire Baskanligi altinda bir örgütlenme gelistirdi. Verem Savasi Grup Baskanliklari, yatakli kurumlar, dispanserler hemen her bölgede ve il ve ilçelerde mevcuttur. Tüberküloz teshis, tedavi ve takibi, asilamalar buralarda ücretsiz olarak yapilir. Bazi dispanserlerde mikrop arastirmasi da yapilir.

VEREM SAVAS DERNEKLERINE AMAÇLA KURULMUSTUR?

Verem savasi için gerekli hizmetlerin finansini saglamak, hasta ve ailelerine ekonomik yardimlarda bulunmak amaciyla hizmet vermekteler.

TÜBERKÜLOZUN TEDAVISI MÜMKÜN MÜ?

Elimizdeki tedavi imkanlariyla uygun sekilde tedavi edilmek kosuluyla artik tüberküloz %100’e yakin tedavi edilebilir bir hastalik haline geldi. Ancak bu pratikte tüberküloz tedavisinde sorun olmadigi anlamina gelmez. Günlük uygulamalarda maalesef bir çok hastanin tedavisi yetersiz kalip ve hastalik müzminlesmekte. Bunun nedeni de yanlis veya eksik tedaviler.

DOGRU TÜBERKÜLOZ TEDAVISI NASIL OLMALIDIR?

Öncelikte hastadan mikrop üretilerek teshis kesinlestirilmeli ve mikrobun hangi ilaçlara duyarli hangilerine dirençli oldugunu gösteren ilaç direnç testleri yapilmali. Çünkü ülkemizde tüberküloz ilaçlarina karsi primer direnç oranlari çok yüksektir. En az dört ayri ilaci ayni anda birlikte kullanacak sekilde bir tedaviye baslanmasi gerekir. Daha az sayida ilaçla baslanan tedavi ülkemiz için yanlistir. Birlikte kullanilacak olan ilaçlarin hastanin yasina, tibbi durumuna göre seçilmesi gerekir. Tedavi süresince ilaçlarin mutlaka uygun doz ve sürelerde tedaviye ara vermeden, aksatmadan kullanilmasi gerekir. Günümüzde en kisa süreli tüberküloz tedavisi 6 ay devam etmek zorundadir. 6 aydan kisa tüberküloz tedavisi olmaz. Fakat hastanin durumuna göre bu süre 9 ay, 12 ay, 24 aya kadar hekim tarafindan uzatilabilir.

BUNLARA DIKKAT EDILMEZSE NE OLUR?

Yukarida tanimlanan prensiplerden birisine bile dikkat edilmezse zamanla tüberküloz mikrobu tedaviye direnç kazanir ve bir müddet sonra artik tedavi edilebilir hastalik tedavi edilemez hastalik haline gelir. Bu nedenle Dünya Sagli Örgütü “tüberkülozu yanlis tedavi etmenin hiç tedavi etmemekten daha kötü oldugunu” duyurmustur.

YANLIS VEYA EKSIK TEDAVILER SONUÇ VERMEZ MI?

Maalesef verir. Yani bu tür uygun olmayan tedavilere baslandiktan sonra da 15-20 gün içerisinde hastanin sikayetleri tamamen düzelir ve hasta iyi oldum, isler yolunda gidiyor zanneder. Oysa 3-6 ay içerisinde ilaca direnci gelisir ve hastalik tekrar geri döner. Iste bu taktirde tedavi çok zorlasir bazen de imkansiz hale gelebilir.

ILAÇ DIRENCI OLUSMUS HASTALARDA NE YAPILABILIR?

Bu tür hastalarin tedavisi güçlesmis ve tedavinin basarili olma olasiligi çok azalmistir. Üstelik bu hastalar ilaçlara dirençli mikroplari etraflarina yaydiklari için bunlardan mikrop kaparak hastalanan yeni kisilerin de tedavisi güçlesir. Bu sekilde toplumda tüberkülozun tedavi ve kontrolü giderek daha da zorlasir. Bu durum tüm dünyada ilgili kisileri endiselendirmekte ilaç direncindeki artisin önlenmesi için gerekli tedbirlerin alinmasi hususunda yakin takip ve öneriler Dünya Saglik Örgütü ve ilgili örgütler tarafindan ülkelere iletilmektedir. Her seye ragmen ilaç direnci olan veya ilk tedavileri yetersiz olan hastalarin mutlaka bu tür hastalarin yatirilarak tedavi edilebilecegi, alternatif ilaçlarin kullanilabilecegi, dirençli tüberküloz tedavisinde deneyimli uzmanlarin bulundugu özel merkezlere gönderilmeleri ve sadece buralarda tedavi edilmeleri gerekir. Bu hastalarin orada-burada rasgele tedavi edilmeleri, degisik ilaçlari kullanmalari sadece zaman kaybettirmekle kalmaz hastaligi tamamen tedavi edilemez hale getirebilir.

TÜBERKÜLOZ ILAÇLARI NASIL KULLANILIR?

Streptomisin hariç diger tüberküloz ilaçlari agizdan hap yada suruplar seklinde her gün bir defada topluca alinabilir. Gerekirse iki üç ögüne de bölünmüs olarak verilebilir. Rifampisin adli ilacin aç karnina alinmasi önerilir.

HAFTADA IKI GÜN ILAÇ ALINARAK TEDAVI MÜMKÜN MÜ?

Teoride evet fakat ülkemiz kosullarinda hayir. Çünkü bu tür aralikli tedavi rejimlerinde ilaçlarin görevli bir saglik personeli tarafindan hasta adresinde ziyaret edilerek gözetim altinda içirilmesi gerekir. Yoksa günlük tedavide oldugu gibi ilaçlari hastaya vererek uygulanamaz. Çünkü bir doz unutma veya atlamada direnç gelisme olasiligi yüksektir.

TÜBERKÜLOZ ILAÇLARININ NE TÜR YAN ETKILERI VARDIR?

En önemli yan etki karaciger üzerinedir. Bilhassa 35 yasin üzerinde, alkol almis, hepatit veya baska karaciger hastaligi olan kisilerde daha sik rastlanir. Görme, isitme ve denge üzerine olumsuz etkiler ile kirmizi yesil renk körlügü görülebilir. Böbrek ve sindirim sistemine zararli tesirler olabilir. Allerjik reaksiyonlar da gözlenebilir.

ILAÇLARA BAGLI ISTENMEYEN ETKILER ORTAYA ÇIKTIGINDA NE YAPILMASI GEREKIR?

Bu durumda hasta kendi basina tedavisini kesmemeli, önemsiz görüp hiçbir sey yokmus gibi de davranilmamali, derhal hekimine ulasip sorununu aktarmali. Ilaçla ilgili olsun olmasin tüberküloz tedavisi altinda olan her hastada ortaya çikan her türlü saglik sorunu ilaç yan etkileri açisindan hekimine bildirilmeli ve arastirilmali. Eger sikayetler ilaçlara bagli ise öncelikle hangi ilaçla ilgili oldugu ve yan etkinin siddeti saptanip ona göre hareket edilmeli. Hafif sorunlarda ilaca devam edilirken önemli reaksiyonlarda ilaca bir süre ara verilebilir, yada o ilaç tedaviden tamamen çikarilabilir.

TEDAVI SIRASINDA KONTROL GEREKLI MI?

Hem tedavinin etkili olup olmadigini görmek, hem de olasi ilaç yan etkilerini gözden kaçirmamak için hasta aylik olarak kontrollere çagrilmali.

TÜBERKÜLOZ HASTASININ VEREM SAVAS DISPANSERINDE TAKIP VE TEDAVISI SART MIDIR?

Tüberkülozu konunun uzmani bir hekim disaridan da tedavi edebilir. Ancak hastanin düzenli olarak takip edilebilmesi, ilaçlarini ücretsiz alabilmesi ve ülkemizdeki tüberküloz sorunu hakkinda dokümantasyonlarin yapilabilmesi açisindan dispansere kayit yaptirilmasi gerekir. Zaten tüberküloz teshisi konan hastayi bildirmek yasal bir zorunluluktur.

TÜBERKÜLOZDAN NASIL KORUNABILIRIZ?

Öncelikle hasta kisilerin teshis edilip tedavi edilmesi gerekir. Çünkü kaynak onlardir. Bir hasta yilda ortalama 10 saglam kisiye hastaligi bulastirir. Ikinci olarak hasta kisiden saglam kisiye geçisin önlenmesi gerekir. Bunun için hastanin yasadigi mekanin havalandirilmasi, negatif aspiratörlerle havanin temizlenmesi, ültraviyole isinlama yapilmasi, hastanin maske kullanarak basil saçilmasinin önlenmesi faydali olabilir. Balgaminda mikrop bulunan hastanin izolasyonuna artik pek basvurulmamaktadir. Üçüncü olarak saglam kisilerin direncinin artirilmasi için asilama yapilmasi gerekir. Eger evde bir kisi tüberküloza yakalandi ise o hane halki taranmasi ve gereken kisilere koruyucu tedavinin uygulanmasi gerekir.

ASI KIMLERE YAPILMALI?

Dogumu takiben ikinci ay sonunda ve ilk okula baslayan her çocuga BCG asisi denen tüberküloz asisi yapilmasi gerekir. Asi konusunda bazi çevrelerin akil karistirici yaklasimlari varsa da ülkemizin durumu göz önüne alindiginda bu asinin mutlaka yapilmasi gerekir. Asi hastaligi %100 önlemese de sikligini azaltir ve agir türlerinin ortaya çikmasini önler.

KORUYUCU ILAÇ TEDAVISI KIMLERE UYGULANMALIDIR?

Balgaminda mikrop saçan tüberküloz hastasiyla yakin temasi olan her kisinin koruyucu ilaç tedavisi açisindan uzman hekim tarafindan degerlendirilmesi gerekir. Bundan baska önceden tüberküloz mikrobunu almis, aktif olarak hastalik geçirmemis fakat tüberkülozun yeniden aktive olmasi için uygun kosullar tasiyan yani vücut direncini düsüren baska bir hastaligi olan (AIDS, lenfoma vb ) veya direnç düsürücü bir baska tedavi alan (kortizon kullanan) hastalarda koruyucu ilaç tedavisi gerekebilir.

KORUYUCU ILAÇ TEDAVISI NASIL UYGULANIR?

Bu durumda kisi hasta degildir. Sadece mikrobu almistir. Tedavi hastaligi iyilestirmek için degil hastaligi önlemek içindir. Bu nedenle genellikle tek ilaçla 6 ay müddetle uygulanir. Fakat kisinin durumuna ve temas olunan hastanin mikrop özelliklerine göre daha farkli rejimler de gerekebilir.

OKULDAKI ÇOCUGUN KOLUNA TÜBERKÜLOZ TESTI YAPILIP, POZITIF ÇIKMIS ISE TEDAVI GEREKIR MI?

PPD veya tüberkülin deri testi dedigimiz uygulama tüberküloz mikrobuyla karsilasip karsilasmama durumunu ortaya koymak için yapilir. Hastaligin olup olmadigini göstermez. Testin pozitif olmasi kisinin daha önce tüberküloz mikrobunu bir hastadan aldigini ve vücudunda tüberküloza karsi bir reaksiyon olustugunu gösterir. Ancak söz konusu kisi tüberküloz hastasi olabilir de olmayabilir de. Bu nedenle pozitiflik tek basina tedavi gerektirmez.

www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası