Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Çocugunuzun konusmasi yasitlari gibi degilse altinda bir problem olabilir

Çocuklar çevrelerindeki sesleri, konusmalari dinleyerek dili ve konusmayi ögrenirler. Dogumdaki ilk aglama konusmanin baslangici olarak kabul edilebilir. Aglama, konusmayi edininceye dek onun can simididir. Aciktigini, uykusunun geldigini, altinin islandigini, yoruldugunu söylemek için bu sesi kullanir. Zamanla aglama disinda baska sesler de çikarabildigini kesfeder, seslerle oynamaya baslar. Bebekler, seslere karsi çok duyarlidirlar. Aslinda çok çesitli sesler çikarabilme yetisiyle dogan bebekler, giderek sadece çevrelerinde kullanilan sesleri taklit etmeye baslar, yetiskinlerin tepkisiz kaldigi diger sesleri kullanmazlar. Seslerden hecelere, sözcüklere ve cümle yapilarina dogru hizli bir gelisme olur.

Çocugun dil gelisiminde bir gecikme olup olmadiginin göstergesi nedir?

Genellikle dil gelisiminde tüm çocuklar belli bir sira izlerler. Ancak bireysel farkliliklardan ötürü bazi çocuklar bu süreci tamamlamada yasitlarindan geri kalabilirler. Bazen dil gelisimindeki gecikme, isitme engeli, otizm, zeka geriligi, serebral palsi gibi pek çok nedenden kaynaklanabilir. Çocuk, dil edinim sürecinde belli becerilerini gerçeklestirmesi gereken dönemlerde gerçeklestirmemisse mutlaka bir uzmandan yardim alinmalidir.

Dil ve konusma becerileri gecikmis olan çocuklarin öncelikle bir “odyolojik” muayeneden geçirilmeleri en dogrusudur. Bazen anne babalar çocuklarindaki orta derecedeki isitme kayiplarini fark edemezler. Eger dil gelisiminin yani sira, oturma, emekleme, yürüme gibi becerilerinde de gecikme varsa, sik sik dengesini kaybedip düsüyorsa, göz temasi kurmuyor ve dokunulmaya tepki gösteriyorsa bir “çocuk nörologu” ile görüsülmelidir. Isitme ve nörolojik muayenesinde çocukta herhangi bir problem belirlenmemisse, konusmasi hakkinda endise duyulan çocuklar mutlaka bir “uzman dil ve konusma terapisti” tarafindan degerlendirilmelidir. “Büyüdükçe düzelir”, “Babasi da geç konusmustu”, “Yuvaya/okula baslayinca düzelir” gibi genellemelerle hareket edilmemelidir.

Konusma terapisti çocugun alici ve ifade edici dil becerilerini degerlendirir ve ne yapilmasi gerektigi konusunda aileyi bilinçlendirir, ya aile destek programi uygulanir ya da çocuk ile terapiye baslanir. Erken teshis ve müdahale çok önemlidir.

Anne babalara hangi öneriler

Çocugun sosyal çevresi, ona saglanan sözel uyaranlarin niteligi ve miktari, özellikle de annenin çocukla olan iletisimi, dil edinim sürecini önemli ölçüde etkiler. Arastirmalara göre bakim evlerinde büyüyen, sik sik bakici degistiren, çok kalabalik ev ortaminda büyüyen çocuklarin dil gelisimi daha yavas, kendisiyle konusulan, kitap okunan, farkli sosyal ortamlarda büyüyen çocuklarin ise daha hizli oldugu belirtiliyor.

Anneler bebeklerini emzirirken onunla göz temasi kurmaya ve konusmaya özen göstermelidir. Bebekleriyle konusan anneler, bebegin bir süre sonra çesitli sesler çikararak karsilik verdiklerini gözlemlemistir. Bu bebegin dil ediniminde önemli bir tepkidir.

Yedirme, giydirme, altini degistirme vb. günlük aktivitelerde, o anda yapmakta olunan aktivite hakkinda konusmak çocugun sözcük dagarcigini arttirmak için kullanilabilecek en dogal yöntemdir.

Ebeveynler çocuklariyla konusurken basit sözcükler ve kisa cümlelerle konusmaya dikkat etmelidir. Çocuklar söyleyemedikleri bazi sözcükler için kendileri yeni sözcükler uydurabilir. Bu gibi durumlarda çocugun uydurdugu sözcügü ebeveynin tekrar etmemesi, asil sözcügü söyleyerek çocuga dogru model olmasi önemlidir. Örnegin; iki yasinda bir çocuk “araba” yerine “düt” diyorsa “evet düt diye ses çikariyor, o bir araba” diyerek model olunmalidir. Ancak çocuk, dogru sözcügü söylemesi için zorlanmamali ya da söyledikleri anlamazliktan gelinmemelidir. Bazi çocuklar her duydugunu tekrarlamaya çalisir, bazilari ise ebeveynin israrli çabalarina karsi kayitsiz görünebilirler.

Ebeveynler, çocuklari onlara tepki vermese dahi iletisimi kesmemeli, farkli yollarla çocuklariyla iletisimi sürdürmelidir. Asla “beni dinlemiyor, çok ilgisiz, anlamiyor” gibi yorumlarda bulunup çocukla iletisimi azaltmamalidirlar. Bazi çocuklar, belli bir süre sonra ebeveynlerini taklit etmeye baslarlar. Çocukla iletisim kurmak için çocuk sarkilarindan, kuklalardan, oyuncaklardan vb etkinliklerden yararlanilabilir. Ebeveynlerin dikkat etmesi geren bir diger sey, çocuga kendini ifade etmesi için firsat tanimaktir.

Çocugun jest ve mimiklerini, kendi uydurdugu kelimelerini ya da aglama davranisini yorumlayarak onu anlamaya çalismak yerine, ne anlatmak istedigini sözcüklerle ifade etmesi yönünde model olmak gerekir. Eger çocuk aglayarak ya da isaretler araciligiyla isteklerini elde edebiliyorsa, bu yöntemi iletisim araci olarak kullanmaya devam edecektir. Bu davranislari ebeveynleri tarafindan görmezden gelinir ve konusma çabalari ödüllendirilirse, konusmayi iletisim araci olarak kullanmaya baslayacaktir.

Hangi durumda uzmana basvurulmalidir?

• 3 aylik; çevredeki seslere ya da insan sesine tepki vermiyorsa,

• 3–5 aylik; agulamalar, ah- ah, gibi sesler çikarmiyorsa, yetiskinin sicak ses tonuna gülümseme ile karsilik vermiyor, kizgin ses tonuna aglama ile tepkide bulunmuyorsa,

• 6–9 aylik; bada/bagu gibi anlamsiz hece tekrarlari yapmiyor, yüzünü görmedigi halde annesinin sesini duydugunda tepki vermiyorsa,

• 10–11 aylik; “hayir-yok” dendiginde anlamiyor, onun çikartabildigi seslerle konusuldugunda yetiskini taklit etmiyorsa, ba ba ba, ma ma ma gibi hece tekrarlari yapmiyorsa, jest ve mimiklerini kullanmiyor, ismine tepki vermiyorsa,

• 12 aylik; konusma seslerini (öpücük, dil siklatma) taklit etmiyor, isteklerini elde etmek için aglama disinda ses çikartmiyor, baba/mama gibi en az bir sözcük söylemiyorsa,

• 18 aylik; aile üyelerini taniyip gösteremiyorsa, güle güle yap/ al-ver gibi basit komutlara uymuyorsa,

• 24 aylik; kendisine söylenen farkli 50 sözcügü anlamiyor, anne-baba gibi aile üyelerinin veya evde beslenen hayvanlarin isimleri disinda en az 4 farkli sözcük söylemiyorsa,

• 3 yasinda; söylediklerinin en az %50 si aile üyeleri disindaki bireylerce anlasilamiyor, en az üç sözcükten olusan cümleler kuramiyorsa, geçmiste olan olaylar hakkinda konusamiyorsa, basit sorulara yanit veremiyor, iki asamali basit komutlari (bunu al babana ver) yerine getiremiyorsa,

• 4 yasinda; kisi zamirlerini, iyelik/çogul eklerini kullanmiyor, geçmis/gelecek zamana iliskin konusamiyorsa, nesnelerin islevlerine iliskin sorulara yanit veremiyorsa (hangisi uçar? vb),

• 5 yasinda; neden/nasil sorularina yanit veremiyor, nesnelerin ne ise yaradigini (sandalye ile ne yapariz vb) ifade edemiyorsa (biliyor olabilir), konusmalarinin büyük çogunlugu yabancilar tarafindan anlasilmiyorsa, basit bir hikayeyi anlatamiyorsa en kisa sürede bir uzmandan yardim alinmalidir.


Uzman Dil ve Konusma Terapisti Elçin Tadihan Özkan

www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası