Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


TIROIT KANSERLERI

Tiroit kanserlerinin son yillarda daha çok konusulur oldu, neden?

26 Nisan 1986 Çernobil’deki (Kiev, Ukrayna) reaktör kazasi en büyük nükleer felaketlerden biridir. Ülkemizden yaklasik 1150 km uzaktadir. Ancak hafif ve uçucu olan sezyum ve iyot, hava yolu ile genis bir cografyaya dagilmistir. I 131,132,133 izotoplari salinmasi nedeni ile tiroit en fazla etkilenen organ oldu. Ülkemiz de radyoaktif serpinti altinda kaldi; hava, toprak, su ve süt zinciri ile genis bir grubun etkilendigi düsünülüyor. Ukrayna, Rusya ve Belarus’da çocuklarda tiroit kanserleri artti. Ülkemizde bu yönde yapilan arastirma ve tezlerde de tiroit kanserlerinde artis oldugu bildirildi. Unutulmamasi gereken, sürecin halen devam ediyor olmasidir. Bu nedenle tiroit kanserleri belki de her zamankinden daha önemli.

Tiroit kanserlerinin sikligi nedir?

Tiroit kanserlerinin tamama yakini önce bir tiroit nodülü olarak karsimiza çikar. Iyi olan, tiroit nodülleri çok sik görülmesina ragmen kanser riskleri düsüktür (%5). Tiroit kanserlerinin yillik görülme sikligi ülkelere-cografi bölgelere göre degismekle birlikte, erkeklerde 100.000’de 1.2-2.6, kadinlarda 100.000’de 2.0-3.8, 16 yas alti çocuklarda ise nadirdir ve 100.000’de 0.02-0.3 düzeyinde. Tüm kanser ölümlerinin %1’inin azindan sorumludur. Ancak, en sik görülen endokrin tümörlerdir.

Tiroit kanserlerinin tipleri nelerdir?

Iyi ayrimlasmis tiroit tümörleri papiller ve folliküler tiplerdir. Ayrimlasmamis tip olan anaplastik tümörler, tiroidin folikül disi hücrelerinden kaynak alan medüller tiroit kanserleri ve çok nadir görülen tiroit lenfomalari diger tipleri olusturur. Diyet ile yeterli oranda iyot alinan ülkelerde iyi ayrimlasmis tiroit kanseri orani (papiller ve foliküler tipler) %85 üzerindedir ve seyri en iyi olan papiller tip en sik görülendir (%70-80) ve foliküler kanserlerin en az %50’si minimal invazivdir. Ancak diyet ile iyot alimi eksik olan ülkelerde papiller kanser orani düsüktür; saldirgan foliküler kanser tipleri ve iyi ayrimlasmamis kanserlerin orani ise yüksektir. Olumlu olan hastalarin %80-90’i en iyi seyir gösteren gruptadir ve 20-30 yillik sag kalim oranlari %90 üzerindedir.

Görülme yasi nedir ve nasil saptanir?

Ortalama teshis yasi papiller tümörler için 40 yas civari, foliküler tümörler için 50 yas ve üzeri, kötü ayrimlasmis ve ayrimlasmamis tümörler için 65 yas ve üzeridir.

Tani için, hasta hikayesi ve fizik muayene sonrasi görüntüleme olarak en sik ultrasonografi ve sintigrafi kullanilir. Sonuçlarina göre ince igne aspirasyon biopsisi (IIAB) yapilabilir, ancak %10-20 oraninda teshis için yeterli olmayabilir. MR, BT ve PET/BT teshisde temel görüntüleme yöntemleri degildir. Baska amaç ile yapilirken, tiroit nodüllerine rastlanabilir.

Risk Faktörleri nelerdir?

Iliskisi kesin olarak gösterilen tek risk faktörü, çocukluk çaginda radyasyona maruz kalmadir. Diger faktörlere baktigimizda, tüm tiroit kanserli hastalarin yaklasik %3’nde aile hikayesi var. Kanser çikma orani tek veya çok tiroit nodülünde benzerdir. Hashimato tiroiditinde, tiroit lenfomasi riski arttigi bildirildi. Basedow-Graves hastaligi ile birlikte olan nodüllerde kanser riskinin yükseldigi bazi serilerde gösterildi. Kadin/Erkek orani, puberte ve menapoz sonrasi 1, diger tüm yas gruplarinda 2-4 arasindadir. Menapozda östrojen-progestron veya östrojen tedavisi riski arttirmaz. Vücut agirligi artisi riski de arttirmaktadir. Sigara ile iliskisi gösterilmedi.

Tedavi için neler yapilir?

Esas tedavi cerrahidir. Cerrahi sonrasi ömür boyu tiroit hormonu kullanilacagi, IIAB sonuçlari ile uyumsuzluk olabilecegi, sinir, damar yaralanmalari, kalsiyum eksikligi riski anlatilmalidir. Biyopsi veya operasyon sirasinda kanitlanmis tümör varliginda tiroidin tamami veya tamama yakini çikarilmalidir.

Diger önemli konu lenf nodlarinin çikarilip çikarilmayacagidir. Lenf nodu metastazlarinda da en etkili tedavi cerrahidir. Santral lenf nodu metastazlarinin belirlenmesi oldukça güçtür, çikarilmalari ile nüks ve uzak metastaz oranlarinin düstügü gösterildi. Bu sebep ile santral veya parasantral boyun diseksiyonunun tiroidektomi operasyonuna eklenmesi en dogru yol gibi gözükmekte. Zira bu bölgeye tekrar girilmesi teknik olarak zordur, yüksek komplikasyon ve sakatlanma riskini de beraberinde getirir.

Radyoiyot (I-131) ablasyonu/tedavisi iyi ayrimlasmis tiroit kanserlerinde tamamlayici tedavidir. Çok düsük risk grubu disindaki tüm hastalara uygulanmali. Ablasyon, tiroidektomi sonrasi kalan normal tiroit dokusunun yok edilmesi islemidir. Rezidüel postoperatif mikroskopik tümör odaklarini yok ederek, nüks ve ölüm oranini azaltir. Ablasyon dozu sonrasi 4-10 gün içerisinde yapilan tüm vücut sintigrafisinde tiroit yatagi disinda daha önce tesbit edilemeyen odaklarin görülmesine imkan verir.

Cerrahiden 4-6 hafta sonra, yasli hastalarda ve daha genis cerrahilerden sonra bu süreye 1-2 hafta eklenebilir. Tiroit hormonu alimi kesilerek veya bazi özel gruplarda sentetik TSH enjeksiyonu sonrasi yapilabilir; sentetik TSH’nin her grupta tedavi öncesi uygulanabilirligi tartismaldir, özellikle orta-yüksek risk gruplarinda deneyim yeterli degildir.

Öncesinde iyot kullanimi engellenmeli, gebelik mutlak ekarte edilmeli, hastanede kalis süresi 3-7 gün civarindadir, bu süre radyasyon dozunun düsmesi yaninda komplikasyon riski olan hastalara göre degiskenlik gösterir. Yeterli sivi alimi mutlak saglanmalidir, tükrük bezleri korunmasi da diger önemli konudur. I-131’in beta ve gama enerjisi vardir, beta tedavi edici etkiyi olustururken, gama isinlari görüntüleme için kullanilir. Bol su ile agiz yolu ile alinir. Tiroit disi doku radyasyon dozlari tiroitden 1000-10000 kez daha azdir.

Radyoiyot tedavisi sonrasi ortaya çiktigi kanitlanmis solid organ kanseri yoktur. Lösemi görülme oraninda hafif artis yaygin kemik metastazi olan ve bu sebep ile defalarca yüksek doz almis hastalar için geçerlidir. Bu hastalarin sag kalim oranlari göz önüne alindiginda göz ardi edilebilir. Süt veren anneler tedaviden sonra kesinlikle bir daha süt vermemelidir.

Takipte neler yapilir ?

Tiroit hormonu (T4=tiroksin) yerine koyma ve baskilama tedavisi altinda, tiroit hormon düzeyleri, tiroglobulin, anti-tiroglobulin testleri ve boyun USG temel takip araçlaridir, Tiroit hormonu kesilerek veya sentetik tiroit stimülan hormon (TSH) uyarisi ile I-131/123 tüm vücut sintigrafisi belirli zaman araliklarinda gereklidir. Diger görüntüleme yöntemleri PET-BT ve MR özel durumlarda kullanilir. Süpheli lezyonlardan IIAB yapmak siklikla uygulanan bir yöntemdir.

Iyi ayrimlasmis tiroit kanserleri vücudun baska bir yerine yayilirmi?

Boyun disina metastaz orani iyi ayrimlasmis tiroit kanserlerinde %10-15 seviyesindedir. Akciger ve kemik (%97; akciger %57, kemik %24, birlikte %16) en sik görülen uzak metastaz bölgeleridir. Kalan %3 içerisinde ise karaciger, beyin, deri metastazlari vardir. Tedavilerinde cerrahi, radyoiyot, radyoterapi ve kemoterapi kullanilir. Olumlu olan hasta hayat kalitelerinde büyük degisiklik olmamasidir.

Hormonal tedavi yan etkileri nelerdir?

Tedavinin iki amaci var, 1.eksik olan tiroit hormonunu yerine koymak, 2.TSH sekresyonunu baskilamak için, zira tiroit hücre artisi TSH bagimlidir. Risk altinda olan iki önemli organ kemik ve kalpdir. Kemik erimesi menapoz öncesi kadinlarda sorun degilken menapoz sonrasi kadinlarda önlem alinmasi gerekir. Tiroksin tedavisi kalp hizini arttirmasina bagli, aritmi, sol ventrikül kalinlasmasi gibi yan etkilere sebep olabilir. Bu durum daha çok yasli ve zeminde kalp hastaligi olanlarda geçerlidir. Genç hastalar için bu durum genelde söz konusu degildir. Unutulmamasi gereken tedavinin yan etkileri minimaldir ve önlenebilir.

Diger tipler nelerdir?

Anaplastik karsinoma, insanda görülen en saldirgan kanserlerden biridir. Çok nadirdirler. 70 yas ve üzerinde görülürler. Çok az hasta 12 aydan fazla yasar. Medüller tiroit kanserleri tüm tiroit kanserlerinin %5-10’u bu tiptir. Kalitsal tipleri vardir. Takipte serumda kalsitonin ve karsinoembriyonik antijen düzeylerinin tesbiti önemlidir. Kalsitonin ayrica teshis için de kullanilir. Klinik meduller kanserlerde 10 yillik sag kalim orani yaklasik %65 düzeyindedir. Erken dönemde ailesel tarama esnasinda saptanan hastalarda ise bu oran %90’a yükselmektedir.

Doç. Dr. M.Onur Demirkol
Amerikan Hastanesi Nükleer Tip Bölümü
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası