Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


KANSER TEDAVISI VE KISIRLIK

Kanser günümüz dünyasinin en önemli halk sagligi sorunlarindan biridir. Her yil binlerce çocuk ve dogurganlik çagini henüz tamamlamamis genç kadin, kanser tanisi almaktadir. Modern tani ve tedavi metodlarinin kullanilmaya baslamasi ile son 30 yilda kansere bagli ölümler azalmistir. Örnegin 1970’lerde çocukluk çagi tümörlerinde 5 yillik sag kalim orani yüzde 58’ken 2000’li yillarda yüzde 80’e çikmistir. Eriskin kanser türlerinde de benzer sekilde sag kalim oranlari artmis, 1970’lerde yüzde 50’den 2000’lere gelindiginde yüzde 66’ya çikmistir.

Artan yasam süresi ile birlikte hastalarin yasam kalitesi ile konular ön plana çikmaya baslamistir. Kanser hastalarinin dogurganlik yeteneklerinin korunmasi bunlardan biridir. Maalesef kanser tedavisinde kullanilan kemoterapi ilaçlari yumurtalik dokusu üzerinde toksik etkiler göstererek erken yumurtalik yetmezligine(prematür menopoz) yol açmaktadirlar. Üstelik kendileri kanser hastasi olmadiklari halde, kemoterapi ilaçlari ile tedavi gerektirebilen bazi otoimmün(vücudun kendi doku ve organlarina karsi bagisiklik sistemini kullanarak tahribat yapmasi) ve bag dokusu hastaliklar vardir. Sistemik Lupus Eritematozus, Behçet Hastaligi, Wegener Vasküliti(damar iltihabi) bu hastaliklardan bazilaridir.

Kanser tedavisine bagli kisirlik riski nedir?

Kanser tedavisi sonrasi ne oranda kalici kisirlik gelisecegi bazi faktörlere baglidir. Bunlar söylece özetlenebilir:

Tedavinin sekli, süresi ve dozu: Her kanser ilaci yumurtalik dokusu üzerinde ayni toksik etkiye sahip degildir. Alkilleyici ajanlar olarak bilinen kanser ilaçlari yumurtalar üzerinde en fazla toksik etkiye sahiptirler. Hatirda bulundurulmasi gereken önemli bir nokta sudur ki kanser ilaçlari günümüzde kombine olarak verilmektedir. Yani birden çok kanser ilaci toplu halde uygulanmaktadir. Bunun asil amaci, daha fazla kanser hücresini öldürerek tedavi sansini artirmaktir. Bu kombine tedaviler içinde alkilleyici ajan olup olmadigi önemlidir. Eger yoksa tedaviye bagli kisirlik riski daha azdir. Ancak unutulmamalidir ki ileri yastaki hastalar ile alkilleyici olmasa da, yüksek dozda ve uzun süreli tedavi almasi gereken hastalarda da kümülatif dedigimiz birikimsel etki ile kisirlik gelisebilir.

Hastanin yasi: Her kadinin yumurtalik dokusunda belli sayida yumurta bulunur. Bu yumurtalar farkli gelisimsel dönemlere aittir. Bunlarin en temel formu olarak bilinen yumurtalarin sayisi o kimsenin yumurtalik rezervinin bir göstergesidir. Yumurtlamaya kadar giden ve gelismekte olan tüm yumurtalar bu temel formdan köken alarak gelisirler. Normalde yasla beraber bu yumurtalarin sayisi azalir. Dolayisiyla toksik kemoterapi ve/veya radyasyon(isin) tedavisine maruz kalan genç(yani 35 yasin altindaki) bir kadinin yumurtalik dokusunda tedavi sonrasi hayatta kalan yumurta sayisi da yasli(35 yasinin üzerinde) hastalara kiyasla daha fazla olacagi için erken menopoz veya yumurtalik yetmezligi gelisme riski daha az olacaktir. Örnegin meme kanseri tedavisinde sik kullanilan ve siklofosfamid gibi alkilleyici ajan içeren CMF kemoterapisinde erken menopoz riski 40 yasinin altinda yüzde 40 iken, 40 yas ve üzerindekilerde yüzde 76’a çikmaktadir. Daha az toksik etkili adriamicin içeren kemoterapi formlarini alan hastalar sayet 30 yasin altinda iseler adet düzensizligi ve adetten kesilme riski hemen hiç yokken 40-49 yas arasi hastalarin hemen tamaminda adet düzensizlikleri olmaktadir.

Kemik iligi nakilleri: Lösemi(kan kanseri), lenfoma(lenf bezi kanseri) ile bazi kan hastaliklarinin tedavisinde kemik iligi nakilleri çok yüksek basari oranina sahiptir. Ancak ne var ki bu islem öncesi hastalara çok yüksek dozda isin ve alkilleyici kemoterapi ilaçlari verilmektedir. Ne acidir ki yasi ne kadar genç olursa olsun bu hastalarin hemen tamaminda erken ve kalici yumurtalik yetmezligine bagli kisirlik gelismektedir.

Kanser ilaçlarinin yol açtigi kisirliktan korunmak için ne gibi seçenekler vardir?

Kanser tedavisine bagli kisirliktan korunma seçenekleri hastanin yasi, evli olup olmamasi ve kanserin türü gibi faktörlere baglidir.

Embriyo dondurma: En basarili seçenektir. Dondurulan her embriyo için ortalama yüzde 27 canli dogum sansi vardir. Islem aslinda bir tüp bebek uygulamasidir. Hastaya disaridan yumurta büyümesini saglayici ilaçlar verildikten sonra elde edilen yumurtalar laboratuvar ortaminda hastanin esinden alinan spermle döllenerek belli bir büyüme asamasina geldiginde nakletmek yerine dondurularak saklanmaktadir. Kanunlar geregi hastanin evli olmasi zorunludur. Ayrica bu bir tüp bebek uygulamasi oldugu için 10-14 günlük bir tedaviye ihtiyaç vardir. Normal tüp bebek uygulama protokollerinde kadinlik hormonu olarak bilinen östrojen hormonu normalin 10 katina kadar çikabildigi için meme kanseri hastalarinda uygulanmasi arzu edilmemektedir. Zira meme kanseri olusum ve yayilmasinda bu hormonun rolü oldugu bilinmektedir.

Oosit(yumurta) dondurma: Eriskin yasa gelmis ancak evli olmayan hastalarda seçenektir. Islem ayni embriyo dondurulmasi gibidir. Tek fark elde edilen yumurtalar döllenmeden dondurularak saklanmaktadir. Ancak ne var ki islemin basari sansi embriyo dondurmaya göre çok daha düsük olup dondurulan yumurta basina canli dogun sansi yüzde 3 civarindadir.

Yumurtalik dokusu(over) dondurma: Yine evli olmayan hastalar yaninda, çocuk ve adolesan kanser hastalarindaki tek fertilite koruyucu seçenektir. Eriskin hastalarda da evli ancak kanser tedavisi öncesi oosit ve/veya embriyo dondurulmasi için yeterli zamani olmayan veya buna tibbi bir engeli bulunan hastalarda da over dokusu dondurulmasi düsünülmesi gereken bir alternatiftir. Hala deneysel bir metot olarak kabul edilmektedir. Islem digerlerinden farkli olarak ameliyati gerektirmektedir. Yumurtaliklardan bir tanesi çikartilarak 1 cm’lik parçalar halinde dondurulmaktadir. Hastaya yeniden nakil yapilmasi gerektiginde bu dokular çözülerek ya çikartilan yumurtalik dokusunun eski yerine veya karin içinde yan duvara yerlestirilmektedir(ortotopik yaklasim). Alternatif olarak hasta kol veya karin cilt alti bölgelerine de yerlestirilmistir(heterotopik yaklasim). Eski yerine yerlestirilen yumurtalik dokusundan dogal hamilelik ihtimali olabilirken, diger yerlerde tüp bebek yapilmasi zorunludur. Zira doku anatomik yerinden baska alanlara yerlestirildigi için yumurtalarin toplanip disarida döllenmesi zorunludur. Yumurtalik dokusu dondurulan hastalardan hala pek azina tekrar nakledildigi için islemin gerçek basari sansi bilinmemektedir. Dondurulan dokular 10 sene boyunca rahatlikla saklanabilmektedir. Bu süre hastaya gelisen tip teknolojilerinden faydalanabilme açisindan da zaman kazandirabilir. Zira günümüzde yardimci üreme tekniklerinde ki basari 10 sene öncekinden daha fazladir. Bu açidan bakildiginda suan deneysel olarak görülen ve basari sansi düsük olan islemler seneler içinde çok daha basarili ve belki de rutin uygulamanin bir parçasi olacaktir.

Amerikan Hastanesi
Kadin Hastaliklari ve Dogum Bölümü
Dr. Özgür Öktem
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası