Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Çocuklarda spor yapabilir

Hareket ve sporun çocugun saglikli büyüyüp gelismesinde çok önemli katkisi vardir. Spor çocugu fiziksel, sosyal ve kisisel açidan gelistirir. Amerikan Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü’nden Prof. Dr. Nadire Berker sporun çocuklar üzerindeki etkilerini su sekilde özetliyor: Fiziksel açidan kalp ve akcigerleri kuvvetlendirir, eriskin dönemde olusabilecek kalp ve akciger hastaligi riskini en aza indirir. Kaslari, eklem baglarini kuvvetlendirir, eklemleri besler. Mide bagirsak sisteminin düzenli çalismasini saglar ve sosyal açidan çocugu gelistirir.

Spor ve egzersizin yararlari bilinmekle birlikte baslama zamani, süresi ve türü tartismalidir. Çocuklarin yetenekleri ve gelisim düzeyleri birbirinden farkli oldugu için her egzersiz her çocuga uygun olmaz. En dogrusu çocugun beceri düzeyine göre ilerlemek, özellikle çok küçük yas gruplarinda çocugun beceri düzeyine uygun zevkli aktiviteler bulmaktir.

Ana hatlariyla önerilebilecek aktiviteler:

Yas 2-3

Bahçede veya oyun alaninda kosma, salincak, oyun bahçesi
Su içinde oyunlar
Yuvarlanma

Yas 4-6

Dans, yakalama, elim sende oyunlari
Ip atlama
Yakartop
Üç veya 4 tekerlekli bisiklet
Bu yastan sonra çocuk takim oyunlarina katilabilir.
Önerilen oyunlar
Yakalamaca, yuvarlanma, ip atlama, yüzme, ebelemece, seksek, frizbi, yürüyüs, bisiklet

2-6 Yas Arasi

Bu yas grubu çocuklar henüz firlatma, yakalama, kosma, siçrama, atlama gibi hareketin temel becerilerini ögrenmektedirler. Bu beceriler merkez sinir sisteminin dogru gelismesine yardim eder. Bu yas grubundaki çocuklarda düzenli bir egzersiz programi önerilmez. Temel motor becerileri gelistiren oyunlar oynamak daha dogrudur.

7-10 yas arasi

Bu grup çocuklar temel hareket becerilerini edinmislerdir. Hafizalari ve karar verme yetileri geliskin oldugundan bazi oyunlarin stratejilerini kavrayabilirler. Ancak bazi organize takim oyunlarinin gerektirdigi karmasik hareket ve becerileri basaramayabilirler. Bu grup çocuklarin temel becerilerini daha zor oyunlarda kullanabilmeleri için degisik oyunlar oynanabilir.

Öneriler:

Bisiklet, top oyunlari, tenis, masa tenisi, paten, dans, jimnastik, futbol, yüzme

10 yas ve üzeri

Artik çocuklar karmasik aktivite gerektiren takim oyunlarina katilabilirler. Futbol ve basketbolda çocugun fiziksel güvenligi önemlidir. Fiziksel yaralanma riski disinda yarisma sporlari ile birlikte kazanma ve kaybetme de baslar. Çocuklar kaybetmeye tahammül edemeyebilirler. Bu nedenle çocugun dogru yönde odaklanmasina dikkat etmek gerekir. Bu yasa dek aerobik veya dirençli egzersiz programlarina baslanmasi dogru degildir. Ergenlige kadar uzun mesafe kosularina izin verilmemelidir. 10 yas üzeri çocuklarda orta siddette bir aerobik egzersiz programina baslanmalidir. Siklik en fazla haftada 3 gün olmali, antremanlar arasi bir gün istirahat edilmelidir. Antreman süresi 30 dakikayi geçmemelidir. Tüm kaslari gelistirmek için degisik sekillerde aktiviteler gereklidir.

Öneriler:

Organize takim sporlari, kosu, paten, bisiklet, ip atlama, aerobik, yüzme, kürek, atletizm.

Kas güçlendirme çalismalarinda dikkat edilecek noktalar:

Tüm güçlendirme aktiviteleri egitimli personel tarafindan denetlenmelidir. Çocuk ne kadar büyük olursa olsun fizyolojik olarak gelisimini tamamlamadigi unutulmamalidir. Ana amaç tüm egzersizler için dogru teknigin ögrenilmesidir. Önce teknik ögrenilmeli, direnç daha sonra eklenmeli ve yavas artirilmalidir. Dogru nefes teknigi ögretilmelidir. Egzersizin hizi kontrol edilmeli ve ani hizli germelerden kaçinilmalidir. Vücut gelistirme ve agirlik kaldirma yasaktir. Çok eklemi içeren tam eklem hareket açikligi gerektiren egzersizler yapilmalidir. Çocugun söylenileni anladigindan ve yapabildiginden emin olunmalidir. Yükler set basina 8-12 tekrar yapabilecek kadar olmalidir, çok agir yüklerden kaçinmak gerekir. Tüm ana kas gruplarini içeren 8-10 tane farkli egzersizi iki set halinde yapmak, egzersizler arasinda 1-2 dakika dinlenmek gereklidir. Güçlendirme antremanlari haftada 2 gün yapilmali ve diger zamanlarda farkli aktiviteler önerilmelidir.

ÇOCUK SPORUNDA HASSAS NOKTALAR

Büyüyen bag ve kemikler: Çocuklarin kemikleri büyüklerinkinden farklidir, kemik uçlarinda büyüme plagi denilen ve uzamayi saglayan kisimlar vardir. Bu büyüme plaklari kizlarda 13-15, erkeklerde de 15-17 yasa dek açik ve aktiftir. Kemige asiri yük bindiginde tendon ve baglardan çok bu büyüme plaklari zedelenir. Asiri kullanima bagli olarak büyüme plaklarinda enflamasyon olusabilir.

Asiri kullanim ve zedelenmeler: Çocuklarda fiziksel aktivite tek bir spor degil, çesitli fiziksel aktiviteleri içermelidir. Uzun saatler süren antremanlar gerektiren kosu, jimnastik ve tenis gibi sporlarda asiri kullanima bagli yaralanma riski artmaktadir. Maratona katilma yasi da bu nedenle 16’dan 18’e çikarilmistir.

Kazanma Hirsi ve Yarattigi Sorunlar: Sporun sadece katilim için olmayip madalya için yapilmasi bazi tehlikeli sonuçlar dogurmaktadir. Sadece kazanmak için yapilan spor, sporcu için riskler tasir.

Kadin Sporcu Üçlemesi: Kiz sporcularda görülen kadin sporcu üçlemesi bunlarin en bilinenidir. Asiri antreman sonrasinda gelisen anoreksi, amenore ve osteoporoz kiz sporcularin sagligini tehdit eden önemli bir sorundur.

Madde Bagimliligi: Ciddi bir problem çocuk ve ergen sporcularda ergojenik maddelerin kullanimidir. Profesyonel sporcularin daima kazanim mentalitesi ergen amatör sporculara da yerlestikçe madde kullanimi artmaktadir. Erken cinsel gelisme gösteren sporcularda steroidli maddelerin kullanimi arastirilmalidir. Genç sporcular üretici firmalar tarafindan güvenli olduklari iddia edilen beslenme destegi ürünlerini de kullanmaktadirlar. Kreatin ve androstenedione gibi maddeler internet üzerinden satilabilmektedir. Ancak bu maddelerin çocuk ve ergenlerde uzun vadede güvenli olduguna dair hiçbir bilimsel kanit yoktur. Koçlarinin bile bu konuda tesvik ettigi genç sporculari bu tür maddelerin kullanimindan korumak hekimin ve ailenin birincil görevidir.

Asiri Kullanim Sendromlari: Genç sporcularda görülen ortopedik sorunlarin üzerinde önemle durulmalidir. Yüzücülerde omuz sorunlari ve kosucularda bacak agrilari (shin splints) en sik gözlenen asiri kullanim sendromlaridir. Asiri kullanim sendromlarini taniyarak erkenden önlem alinirsa bunlarin stres kiiriklarina yol açmalari önlenebilir.

Spora Bagli Yaralanmalar: Bu tür yaralanmalar daha çok maç ve yarisma esnasinda meydana gelmektedir. Iyilesme sürecinde pasif degil, aktif bir istirahat gerekir, çocugun tekrar spora dönebilmesi için konuda deneyimli bir hekim tarafindan izlenmesi ve tedavisinin dogru planlanmasi serttir. Futbol gibi saha sporlarinda en sik diz ve ayak bilek yaralanmalari, yüzme gibi tekrar eden aktivite içeren sporlarda ise asiri kullanim sendromlari gözlenmektedir.

ÇOK AKTIF ÇOCUKLARDA EN SIK GÖZLENEN YARALANMALAR

Akut yaralanmalar ani ve travma sonrasi olur. Küçük yaslarda ezilme, burkulma ve zorlanmalar görülür. Ergenlerde kemik kiriklari ve bag kopmalari olabilir. Yasa bagli olmaksizin gözde kanama, retina ayrismasi, kornea çizilmesi; kemik kiriklari, bag yaralanmalari, beyin zedelenmeleri, omurilik yaralanmalari görülebilir. Bu tür akut yaralanmalarin nedenleri ekipmanin dogru olmayisi veya gerektigi gibi kullanilmayisidir. Örnegin basketbol ve raket sporlarinda göz yaralanmalari nadir degildir.

Asiri Kullanim Yaralanmalari: Asiri kullanim yaralanmalari çocuklarin büyüme gelismelerini etkilediginden eriskinlerdekinden daha önemlidir. Kemik ve eklemlerin çok fazla stres altinda kalmasi sonucu görülür.

En sik görülenler

Ayak bilegi burkulmalari: Yasi büyük çocuklarda ayakbilegi baglarinda gerilme veya kopma bilek kiriklarindan daha siktir. Hemen tedavi edilmelidir.

Kiriklar: Asiri kullanima bagli olarak büyüme plaklarinda kiriklar olusabilir.

Sever hastaligi: Topuk agrilariyla karakterizedir. Topuk kemiginin büyüme noktasinin asiri kullanima bagli enflamasyonundan olur.

Ön diz agrisi: Diz kapaginin altinda hissedilir. Diz hassas ve sis olabilir. Genellikle uyluk etrfaindaki ana kas gruplari olan kuadriseps ve hamstring kaslarinin gerginligi sonucu olusur.

Yüzücü omzu: Yüzmedeki tekarlayici kol atma hareketine bagli olarak omuzun sismesidir. Agri aralikli olarak baslayip giderek müzminlesebilir.

Bacak agrilari (shin splint): Bacaklarin baldir kisimlarinda agri ve rahatsizlik hissi mevcuttur. Asiri antreman veya sert zeminde yapilan antremanlardan sonra gözlenir.

Spondilolizis: Bel kaslarinin tekrarlayici dönme, geriye veya öne bükülme hareketleri sonucu zedelenmesinden olur ve sürgen bel agrisina yol açar. Futbol, jimnastik, güres gibi sporlarda siktir.

Asiri Kullanim Sendromlarini Artiran Faktörler

Hizli büyüme dönemleri veya esneklik-kuvvet arasi farklar

Yetersiz isinma

Asiri aktivite

Kötü teknik

Uygunsuz ekipman

Tekrarlayan yaralanmalar

Yaralanma yeterince iyilesmeden spora dönüldügünde gözlenir. Tam iyilesmeden spora dönen sporcunun yeniden yaralanma riski çok yüksektir. Vücut yarali ve taze iyilesmis kismini kullanamadigindan onu kompanse etmek için gereksiz veya hatali hareketler yapabilir. En iyi çare tamamen iyilesmeyi beklemektir. Spor öncesi düzenli biçimde isinma ve sonrasinda da soguma yapmak gereklidir. Müsabakaya çikis da yavas yavas olmalidir.

Çocuklarda yaralanmaya yol açan faktörler

Genelde 8 yas altinda çocuklar hala büyümekte olduklari için refleks ve tepki zamanlari yavastir, koordinasyonlari tam degildir. Çocuklar farkli yaslarda olgunlastiklari için de ayni yasta bile olsalar bazen boy ve kilolari arasinda anlamli farklar görülür. Farkli boyutlarda çocuklar ayni yasta olduklari için birbirleriyle maç yaptiklarinda yaralanma riski dogar. Çocuklar büyüyüp güçlendikçe de bu risk daha da artar. Ayrica çocuklar bazi aktivitelerin risklerini eriskinler kadar iyi degerlendiremediklerinden farkinda olmadan çok riskli durumlarin içine girebilirler. Temas sporlarinda yaralanma riski yüksektir. Futbol diger sporlara göre daha tehlikelidir. Boks ise çocuklar için uygun degildir. Astiimli çocuklar spor yapamaz diye bir sey yoktur. Ilaçlarla kontrol altinda tutulan astimli çocuklar da yasitlari gibi spor yapabilirler.

Çocugunuza spor ayakkabi alirken

Çocuklarin ayaklari sürekli büyür. Bu nedenle ayakkabinin burnu ile en uzun parmagin ucu arasinda bir parmak mesafe olmalidir. Dükkanda çocuga her iki ayakkabi da giydirilmeli, içinde her gün giydigi normal çoraplari olmali, ayakkbi bagciklari baglanmalidir. Birkaç dakika içinde aykkabinin uyup uymadigi anlasilir. Ayaklar aksamüzeri hafifçe siseceginden ayakkabi alisverisine aksam üzeri gidilmelidir.

Küçük çocuklarda birçok spor için çok amaçli ayakkabi yeterlidir. Kosu ayakkabisi çok amaçli bir ayakkabi olarak uygun degildir, çünkü kosu ayakkkabilari yana dogru harekete izin vermediklerinden yaralanma riskini artirirlar.

On yasindan sonra performansi artirip ayaklari korumak için spora özgü ayakkabilar seçilebilir. Kosu ayakkabisi disinda bütün ayakkabilar genç sporcunun ayagina zarar vermeden birbiri yerine kullanilabilirler.

Ekipman-Alet-Edevat

Bisiklete binen, paten kayan çocuklar kafa koruyucu basliklar takmali. Zemin düzgün olmali, beton sahalar tercih edilmemeli. Koçlar da maçi ve yarismayi kazanmak kadar güvenlik kosullarina uyulmasina dikkat etmeliler. Tüm çocuklarin beceri düzeyi, boyut ve fiziksel kapasitelerinin birbirine uymasina dikkat edilmeli.

Spor öncesi hazirlik

Maç veya müsabaka öncesinde yeterli isinma ve antreman yapildiktan sonra maça-yarismaya çikilmali. Çocuk iyi beslenmeli, yeterli sivi almali ve aralikli olarak istirahat etmeli.

Organize sporlar için çocugunuzun bunu istediginden emin olun, onu asla bir takimda yer almaya zorlamayin.

Bir sporu degerlendirirken çocugun gereksinim duyacagi ekipman miktar ve fiyati, fiziksel temas miktari, kisisel beceri, takim boyutu, çocugun katilimina firsat verilip verilmedigi gibi sorular da önemlidir. Farkli spor imkanlari varsa çocugun hepsini denemesi ve mümkünse bir miktar ögrenmesi saglanmalidir. Çocuklarin bazilari takim oyunlarini, bazilari bireysel sporlari sever, temas sporlaindan hoslanmayanlar olabilir, toplu oyunlarda el- göz koordinasyonu yeterli olmadigindan zorluk çekebilir.

Çocugunuz emin ellerde mi?

Antrenörün güvenlik ve emniyete verdigi önem, tüm katilanlari oyuna dahil edip etmedigi, kazanma-kaybetmeye olan yaklasimi, çocuga verdigi hedefler, antreman öncesi isinma-soguma periodlari, çocuklarin fiziksel gelisim ve beceri düzeylerine göre gruplandirilmasi gibi faktörler çocugun emniyeti açisindan önemlidir.

Anne-Babalara öneriler:

Tüm ana babalar çocuklarini basarili birer sporcu olarak görmek isterler ancak çocuga çok fazla baski yapmak fiziksel ve ruhsal sikintilar yaratabilir. Çocuk spordan hoslanmalidir, zorlanirsa hayat boyu spordan nefret edebilir.

Üç çocugu da aktif sporcu olan bir ebeveyn olarak, sporun çocuklara verdigi zevkin yakin tanigiyim. Ancak asiri heyecanli ve ihtirasli anne babalarla antrenörlerin çocuklara verdikleri zarari da yakinen gözledim. Çogu antrenörün çocugu fair play, beceri ve eglenceyi ögretmekten çok kazanmaya ittiginin farkindayim. Spor bir stres degil eglence kaynagi olmalidir. Spor faaliyeti çocuga hayattaki herhangi bir sorunla basa çikmayi ögretmenin eglenceli bir yoludur. Çocuklar kaybettikleri zaman cezalandirilmak yerine ellerinden geleni yaptiklari ve yeni beceriler ögrendikleri için ödüllendirilmelidir.

Her çocuk farkli hizda olgunlastigindan takim sporu yasi çocuktan çocuga degisir. Bazen anne-babalar çocugu bir spora iter ve onda çok basarili olmasini bekler. Bu durumda çocuk her gün çok uzun süreyle antreman yapar. Ergenlik öncesi çocuklarda bu dogru degildir. Erken yasta çok sayida sporu ögrenen bir çocuk ileriki yaslarda spesifik bir sporda dahja kolayca mükemmele ulasmaktadir. Genelde 12 yas öncesinde çocuklar antreman stresi ve sosyal yasamlarina olan etkisi ile basa çikacak kadar güçlü degildirler. Bu nedenle çocuklarin 12 yasindan önce tek bir sporda özellesmeleri iyi degildir.

Özellikle gün boyu uzun saatler antreman yapmayi gerektiren yüzme, buz pateni, jimnastik gibi sporlarda sizin degil, çocugun gönlünün bu isin içinde oldugundan emin olun. Çocuga çok fazla performans baskisi yüklemeyin. Saha sporlarinda kosu ayakkabilari kullanmasina izin vermeyin, ayak bilegi burkulabilir. Ayakkabilari sik sik degistirin. Hangi spor olursa olsun koruyucu aksam kullanin. Her zaman olumlu ve cesaret verici olun. Kisisel beceri ve kazanma yerine katilim ve elinden geleni yapmanin önemli oldugunu vurgulayin. Kendiniz de iyi örnek olusturun. Asil amacinizin çocugunuzun saglikli, mutlu ve üretken bir eriskin olmasi oldugunu unutmayin.

Anne-Babalarin sik sordugu sorular:

Çocuguma sporu nasil sevdirebilirim?

Televizyon seyretmesini ve bilgisayar oyunlarini kisitlayin. Kendiniz de spor yaparak ona bir örnek olun. Birlikte yapabileceginiz kosu, yüzme, bisiklet, tenis basketbol gibi bir spora baslayin.

Asiri yorulmalarini nasil önlerim?

Çocuga serbest oyun zamani taniyin. Çok sayida spora katilmak çocugun motor becerilerini arttirir, sportmenlik, kendine güven duygularini gelistirir, sosyal yönden çocugu zenginlestirir. Tek bir spora yönelmesini önleyin.

Çocuk antremana gitmek istemiyorsa, veya antreman öncesi mutsuzsa durumu arastirin.

Çocugum ilk defa bir takim sporuna basladi. Maçlarda nasil davranmaliyim?

Sadece çocugunuz için degil, tüm takim için tezahürat yapin. Çocugunuzu müsabaka sirasinda karismayin, antrenörlük yapmaya kalkismayin. Duygularinizi dizginleyin, çocugunuzu destekleyin ama hep seyirci alaninda kalin. Antrenörlere, hakemlere tesekkür etmeyi unutmayin.

Çocugumun kilo kaybetmesi lazimmis, ne yapmaliyim?

Çocugunuzu doktora götürüp durumu açiklayarak uygun bir diyet önerisi alin. Hiç bir zaman kilo kaybetttiren ilaçlar, laksatifler, idrar söktürücüler, asiri kalori kisitlamasi, lastik giysiler, saunalar gibi sagligi tehdit eden yollara basvurmayin.

Amerikan Hastanesi
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü
Prof. Dr. Nadire Berker
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası