Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


TOPLUM IÇIN ÖNEMLI BIR SORUN: SIGARA

Birçok gelismis ülke gibi Türkiye’de de kapali ortamlarda sigara içme yasagi yürürlüge konuldu. Ülkemize 1.660’lü yillarda Ingiliz ve Venedikli tacirler tarafindan getirilen, ilginç bir sekilde ‘Akciger hastaliklarina iyi geldigi’ söylenerek pazarlanan ve kullanimi hizla yayginlasan bu aliskanlik, bugün toplum sagligini tehdit eden en büyük tehlikelerden birisi haline gelmistir.

Sigara istatistikleri

Bugün dünyada 15 yasin üzerindeki 1,3 milyar kisi sigara içmekte ve çogunlugu erkekler olusturmaktadir. Yani dünyanin 1/3’ü sigara bagimlisidir. Dünyada en çok sigara içilen ülke Çin olup, gelismekte olan ve geri kalmis ülkeler ilk siralari paylasmaktadir. Her yil 5.500 milyar adet sigara üretilmektedir.

Sigara Türkiye’de yillik 100.000 kisinin ölümünden sorumludur. Sigara içenlerin 1/3 ile 2/3’ü tütüne bagli olarak daha erken ölürler. Sigara içenler içmeyenlere oranla ortalama 20 yil daha kisa yasarlar. Sigara içenlerde 40 yasindan sonra ortalama yasam beklentisi her yil 3 ay daha kisalmaktadir. Dünya her 10 saniyede bir kisi sigaraya bagli hastaliklardan ölmektedir.

Türkiyede yaklasik 17 milyon kisi sigara bagimlisidir. 1970’li yillara göre 2000’li yillarda sigara içme orani 3 kat artmistir. Maalesef kadinlardaki sigara içme oranlari daha büyük bir hizla artmaktadir. Sigara kullaniminin % 80’den fazlasi 18 yas öncesinde baslamaktadir. Bu nedenle gençler sigara üreticilerinin en önemli hedefidir. Türkiyedeki orta dereceli okullarda erkeklerde % 30 kizlarda %15 civarinda sigara kullanimi söz konusudur. Üniversitede bu oran erkeklerde %57 kizlarda ise % 41’e çikmaktadir. 1999 yilinda yapilan genis çapli bir arastirmada eriskin nüfusumuzda sigara içme orani erkeklerde % 56,9, kadinlarda % 13,5 tür. Türkiye dünyada çok sigara tüketilen ülkelerden birisidir.

Sigarayi neden içiyor ve birakamiyoruz?

Tütün bagimliliginin en önemli nedeni içindeki nikotindir. Nikotin sigaradan bir nefes alindiktan sonra hizla akcigere, oradan da hizla beyine gider. Nikotin beyinde ödül ve keyif duygusu yaratan ‘Dopamin’ denilen bir madde salgilatir. Böylece gevseme, stress azalmasi ve konsantrasyon artisi görülür. Bu durum bagimlilik yaratir. Nikotinin bu etkisi 15 dakika civarinda baslar ve 2 saat kadar sürer. Tiryakiler kandaki nikotin düzeyi azaldiginda sinirlilik, huzursuzluk ve konsantrasyon güçlügü gibi belirtiler gösterirler. Bu nedenle gün boyunca kan nikotin düzeyini yüksek tutacak sekilde sigara kullanirlar. Gün boyunca yeterli sigara içenler sabah hemen sigara istegi duymazlar. Fakat koyu tiryakiler sabahtan itibaren istek duyarlar ve hemen sigara içmeye baslarlar.

Sigara bagimliliginin tek nedeni nikotin degildir. Psikolojik ve sosyal etkenler de bagimlilikta önemli rol oynarlar. Daha önce, ergenlik döneminde büyümenin ve toplumda sosyallesmenin bir göstergesi gibi algilanan sigara kullanimi, yürütülen kampanyalar sayesinde bu özelligini yitirmistir. Bu nedenle gelismis ülkelerde sigara içme oranlari azalirken, gelismemis veya gelismekte olan ülkelerde bu oran artmaya devam etmektedir.

Psikolojik bagimlilikla mücadele etmede birinci faktör sigara kullanicisinin tutumudur. Arzusu oldugu sürece sigarayi birakmasi mümkün degildir. Yogun sigara içilen çevreler ise sigara bagimlilarini tesvik eden en önemli sosyal faktördür.

Sigaranin zaralari nelerdir ?

Çok biliniyor gibi görünmesine ragmen insanlar halen sigara bagimliliginin ciddi sonuçlarini yeterince algilayamamaktadirlar. Sigara bir çok organ ve sistemi etkiler. Tütünün yanmasi sonucu 4.000 civarinda kimyasal madde olusur ve bunlarin 60 ton fazlasi kanser yaptigi bilinen bilesiklerdir. Tütünün yanmasi sonucu, polisiklik aromatik hidrokarbonlar, nitrozaminler, aldehitler gibi birçok kanser yapici madde olusmaktadir. Sigaranin hem katrani hem de dumani zararlidir. Bu nedenle sigara içmeyen fakat dumana maruz kalan pasif içiciler de risk altindadir. Dünyada neredeyse her 5 ölümden 1 tanesi sigara ile iliskilidir. Sigara kullananlar da akciger kanseri riski erkeklerde 22 kat, kadinlarda 12 kat fazladir. Sigara kullanmayanlara oranla kronik bronsit ve benzeri hastaliklar (KOAH) 10 kat, kalp hastaligi ise 3 kat daha sik görülmektedir.

En çok bilinen bu zararlari disindakiler oldukça genis bir liste olusturmaktadir. Agiz içi ve girtlak kanserleri; yemek borusu, mide, rahim ve pankreas kanserlerinin de sigara ile yakin iliskisi saptanmistir. Beyin damar hastaliklari sigara içenlerde çok daha fazla görülmektedir. Bunlarin disinda göz hastaliklari, agiz ve diseti hastaliklari, cilt kirisikliklari, iktidarsizlik, sirt ve boyun agrilari, seker hastaligi ve bazi bagirsak rahatsizliklari gibi öldürücü olmayan, fakat yasam kalitesini düsüren bir çok problem, sigara içenlerde daha yüksek orandadir.

Sigara kullananlarin çocuklarina da zarar verdikleri bilinen bir gerçektir. Hamilelikte sigara kullanimi düsük dogum agirligina neden olmaktadir. Ayrica gelisme geriliginin yaninda daha sonraki yillarda ögrenme güçlügü, hiperaktivite, davranis bozuklugu gibi durumlarla iliskisi oldugu düsünülmektedir. Sigara içilen evlerde büyüyen çocuklarda sik solunum yolu enfeksiyonu, orta kulak iltihaplari ve akciger problemleri oldugu saptanmistir. Çocuklarin yanin da içilmemesi tek basina yetmemekte, evlerde hiç bir odada sigara içilmemesi gerekmektedir.

Sigarayi ne zaman birakalim?

Sigarayi birakmanin bir yasi veya zamani yoktur. Ne zaman birakilirsa birakilsin, kisiler hemen yararini görmeye baslarlar. Kalp ya da akciger hastaligi gelisse bile sigarayi birakmak, hem hastaligi geriletecek, hem de yeni hastaliklar gelismesini önleyecektir. Son yillarda yapilan çalismalarda 70 yas üzerinde sigarayi birakanlarda dahi saglik açisindan çok olumlu gelismeler oldugu görülmüstür. Bu nedenle her yastaki, saglikli bireye veya sigaraya bagli herhangi bir hastaligi gelisen insanlara sigarayi birakmasi ögütlenmelidir.

Sigara birakildigi anda olumlu etkiler baslar. Ilk gün vücudun oksijeni artar ve dolasimi düzelir. Akçigerlerde biriken salgilar temizlenmeye baslar. Üçüncü günde vücuttan karbon monoksit atilmis, solunum yollari gevsemis, solunum düzene girmistir. Yaklasik 1,5-2 ayda dolasim düzelir ve 1 yil sonunda kalp krizi riski yariya iner. Sigara birakmanin onuncu yilinda akciger kanseri ve diger kanser riskleri yariya düsmüstür. Bu degerler uzun süreli sigara içenler için geçerlidir. Daha kisa ve az miktarda sigara içenlerde iyilesme süreci çok daha kisadir.

Sigarayi birakma yöntemleri nelerdir ?

Sigara içilmesine neden olan dürtüleri aliskanlik, nikotin bagimliligi, sikinti ve öfke gibi duygularin azaltilmasi, rahatlama istegi, sigarayi bir ritüel olarak algilama, toplumsal iletisim kurma istegi, sosyal güven olusturma ve sigaranin uyarici etkisi olarak sayabiliriz.

Sigarayi birakmada ilk adim kisinin bu konuda bir düsünce olusturmasidir. Daha sonra bu düsünce olgunlasip eyleme geçilecektir. Sigara birakmada çogunlukla yardim gerekmektedir. Çünkü çok yönlü, kuvvetli bir bagimliliktir. Sigarayi birakma konusunda sigara ile savasim dernekleri, toplumsal kuruluslar, devlete ve özel sektöre bagli saglik kuruluslarindan yardim alinabilir.

En sik uygulanan tedaviler nikotin yerine koyma tedavileri (Nikotin bant ve sakizlari), ilaçlar (Bupropion ve Vareniklin–her ikiside Türkiye’de var), akupunktur, hipnoz, destek gruplari, bireysel danismanlik ve davranis terapileridir. Saglik kesiminde nikotin yerine koyma tedavileri veya ilaçlarla beraber bireysel destek tedavileri daha çok uygulanmaktadir.

Sigarayi birakmayi istemek tedavinin en önemli kismidir. Gerçek anlamda istegi olmayanlarda tekrar baslama orani çok yüksektir. Son yillarda gelistirilen ilaçlar ve destek tedavileri sigara birakma basari oranini çok arttirmistir.

Sigarayi birakmada basarisiz olmak daha sonra da basarisiz olunacagi anlamina gelmemektedir. Yapilan her yeni denemede basari olasiligi daha da artabilir.

Toplu yerlerde sigara içme yasagi yararli olacakmi?

Bu yasagin birinci amaci sigara içmeyenleri korumaktir. Bu sayede pasif içicilik azalacaktir. Sigara içenler için de büyük yararlari olacaktir. Bu yasak nedeniyle sigara içilecek yerler azalacagindan günlük kullanilan sigara miktari azalacaktir. Gençler için sigara içilmeyen sosyal ortamlar sigaraya özenmeyi ve kullanimi azaltacaktir. Her uygulamada oldugu gibi baslangiçta bir süre sikinti yasanacagi muhakkaktir. Fakat zaman içerisinde toplum sagligi açisindan yararli etkileri görülecektir.

Amerikan Hastanesi
Dahiliye Bölümü
Iç Hastaliklari Uzmani
Dr. Bülent Yardimci
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası