Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


PREMATÜRE BEBEKLERI VE AILELERINI BEKLEYEN SORUNLAR

Tüm hamileliklerin % 7- 10 ‘u erken dogum ile sonuçlanir. Günümüzde obstetrik bakimdaki gelismeler sonucu riskli hamilelikler erken saptanarak, uygun tedavi ile anne ve bebegin sagligi korunmaya çalisilmaktadir. Buna ragmen bazi durumlarda prematüre dogum kaçinilmaz olmaktadir. Neonatolojideki (yenidogan bilim dali) ilerlemeler ile çok düsük dogum agirlikli (VLBW) bebeklerin sagkalimlari giderek artmaktadir. Ülkemizde de dogum agirligi 750- 1000 gram olan bebeklerde sagkalim % 50- 80 oraninda mümkün olmaya baslamistir.

Prematüre bebekler organ gelisimlerini tam tamamlayamadan dogduklarindan uzun süre yogun bakimda ve küvöz içinde izlenmeleri, bazi hastalarin ise solunum cihazina baglanmalari gerekir. Erken dogum tehdidi olan bir gebenin dogumunu, yenidogan yogun bakimi olan bir merkezde yapmasi bebeginin sagligi için çok önemlidir. Eger dogum böyle bir merkeze ulasilamadan gerçeklesirse, prematüre bebegin tecrübeli bir transport ekibiyle uygun kosullarda, yogun bakima sevki hem hayatta kalabilmesi hem de ileride nörolojik özür gelismemesi (beyne giden oksijen düzeyinin yeterli seviyede tutulmasi gerekir) açisindan çok önemlidir.

Prematüre bebeklerin uzun süre yogun bakimda kalmalari gerekebilir. Bebek ne kadar erken dogduysa ve dogum agirligi ne kadar küçükse bu süre o kadar uzun olur. Anne baba ile bebegin uzun süre ayri kalmalari, yogun tibbi problemler, bebegi kaybetme korkusu ve bebekte kalici problemler olusma riski nedeniyle bu dönem psikolojik açidan çok yipratici olabilir. Ayrica ülkemizde veya dünyadaki diger merkezlerde yogun bakim hizmetleri çok pahalidir. Tablo 1 de yapilan bir arastirmada preterm bebeklerin dogum agirliklarina göre ortalama hastanede yatis süreleri ve hastane masraflari görülmektedir. Bu çalismada bir prematüre bebegin bir günlük hastane ve ilaç masrafinin ortalama 250 dolar oldugu saptanmistir. Amerika’da yapilan çalismalarda ise hastane masraflarinin ülkemizden 10 kat daha fazla oldugu ve günlük harcamalarin ortalama 2000 dolar oldugu bildirilmistir.

Bu rakamlar çok yüksek gibi görünse de, kazanilan yasam yili basina maliyet orani hesaplandiginda, bu bebeklerin tedavilerine harcanan bütçenin 40 yasinda bir hipertansiyon hastasinin harcamalarindan daha düsük oldugu bildirilmistir. Ayni sekilde prematüre bebeklerin saglik harcamalari, sigara içilmesine bagli harcamalarin 1/ 3 ü kadardir.

Tablo 1 Prematüre bebeklerin hastanede yatis süreleri ve hastane masraflari

Dogum agirligi (gram) Yatis süresi ( gün) Hastane masraflari (dolar)

< 1000 60 11500

1001-1500 26 4700

1501-2000 12 3250

Prematüre bebegin taburculuk sonrasi izlemi:

Yenidogan yogun bakim ünitesinde tedavi gören çok düsük dogum agirlikli ( VLBW ) bebeklerin uzun dönem izlemlerinde bazi sorunlar yasanabilir. Bu sorunlar sunlardir:

Kronik akciger hastaligi
Fiziksel gelisme geriligi
Isitme problemleri
Görme problemleri
Nörolojik gelisme geriligi
Okul problemleri

Kronik akciger hastaligi (BPD ) nedir? Neler yapilabilir?

Prematüre bebeklerin çogu ilk günlerde solunum cihazi ( ventilatör ) yardimiyla nefes alip verirler, uzun süre oksijen tedavisi almalari gerekebilir. Bu tedaviler sirasinda gelisimini tamamlamamis olan prematüre akciger dokusunda ve hava yollarinda zedelenme ve enflamasyon gelisebilir. Bir prematüre bebek 28 günlük oldugunda oksijen tedavine ihtiyaç duyuyorsa “ kronik akciger hastaligi “ tanisi konur. ABD de VLBW bebekler arasinda BPD sikligi % 23 tür. Bu siklik gebelik yasi ve dogum agirligi küçüldükçe artar.

BPD si olan bebeklerin taburcu olduktan sonra tekrar hastaneye yatis oranlari yüksektir. Bu bebeklerin evde sigara dumanina maruz kalmamalari ve enfeksiyonlardan korunmalari çok önemlidir. Bu hastalara Kasim – Nisan aylari arasinda ayda 1 kez RSV enfeksiyonunu önleyen palivizumab adli ilacin yapilmasi RSV e bagli tekrar hastaneye yatislarini azaltmaktadir. Ayrica bebek 6 aydan büyükse grip asisinin yapilmasi önerilmektedir. Akciger dokusunun kendini yenilemesiyle, kronik akciger hastaligi süt çocuklugu döneminde geriler, hastalarin çogunda akciger fonksiyonlarinda düzelme görülür.

Beslenme ve büyüme problemleri nelerdir? Neler yapilmalidir?

Prematürelerde mide ve bagirsaklarin olgunlasmasini tam tamamlamamis olmasi nedeniyle emme ve yutma sorunlari,besin emilim düsüklügü, sindirimin yavas ve bagirsak hareketlerinin düzensiz olmasi sik görülen problemlerdir. Bunun yanisira bu bebeklerde yogun medikal problemlerin varligi agizdan beslenmeyi geciktirir. Bunun sonucu olarak dogumdan sonra beslenme ve kilo alma yavas olur. Bebeklerin açiklarini kapatmak ve akranlarini yakalamak için normalden daha yüksek kalori ve protein almaya ihtiyaçlari vardir.Uygun ev ortami saglanip , annenin beslenme egitimi almasi ve yakin doktor kontrolüyle bu mümkün olabilir. Bebeklerin çogu 2 yasindayken yasitlarini yakalarken % 20 si 8 yasina geldiginde yasitlarindan kisa boyludur. Tablo 2 de prematürede fiziksel gelisme geriligi oranlari verilmistir.

Tablo 2

Preterm dogumda IUGR * % 30

Taburculukta düsük tarti % 65

!:5 yasinda düsük tarti % 30

8 yasinda kisa boy % 20

IUGR= Dogum agirliginin hamilelik haftasina göre düsük olusu ( intrauterin büyüme geriligi)

Isitme sorunlari nelerdir? Ne yapilabilir?

Yenidogan yogun bakimdantaburcu olan bebeklerin % 2-3’ nde isitme kaybi olabilir. Bunun nedenleri arasinda beynin dogum sirasinda oksijensiz kalmasi, yüksek sarilik düzeyi, enfeksiyonlar, kullanilan ilaçlarin yan etkileri ve uzun süre ventilatör tedavisine bagli östaki borusunda fonksiyon bozuklugu sayilabilir. Isitme kaybi hafif olsa bile konusmada gecikmeye ve ögrenme problemlerine neden olabilir. Prematüre bebeklere isitme taramasi yapilmasi isitme kaybi tanisi konulan olgulara erken tedavi baslanmasi çok önemlidir.

Görme sorunlari nelerdir? Ne yapilabilir?

Prematüre bebeklerin gözlerinin,retina tabakasinin kan damarlari tam gelismemistir. Yüksek konsantrasyonda ve uzun süre oksijen tedavisi alan veya kritik hastaligi olan bebeklerde bu süreç uygun sekilde tamamlanamaz. Prematüre retinopatisi denilen bu hastalik,tedavi edilmezse körlüge yol açabilir. Prematüre bebekler 4 haftalik olduklarinda bir göz doktoru tarafindan muayene edilmelidirler, bu muayeneler göz damarlari gelisimini tamamlayana kadar tekrarlanmalidir.

Retinopati saptanan bebekler lazer ile tedavi olurlarsa görme kaybi riski azalir.Bu bebekler büyüdüklerinde kirma kusurlari,sasilik ve göz tembelligi görülebilir. Bu nedenle bu bebekler senede bir göz muayenesi olmalidirlar.

Nörolojik gelisme geriligi olur mu? Ne yapilmalidir?

Prematüre bebeklerde serebral palsi ( kalici ve ilerleyici olmayan hareket bozuklugu) zihinsel gerilik, epilepsi veya ögrenme problemleri görülebilir. Dogum agirligi ve hamilelik haftasi azaldikça sorun görülme riski artar. Örnegin dogum agirligi 1000-1500 g olan bebeklerde bu risk % 15 iken, dogum agirligi < 1000 g ise risk % 25 tir. Spastik serebral palsi prematürelerde en sik rastlanan hareket bozuklugu tipidir.

Hamilelikte gelisen enfeksiyonlar, ikiz kardesin ölümü veya bebegin oksijensiz kalmasi bebekte beyin hasari yaratarak ileride spastik serebral palsi gelisimine yolaçabilir. Bebegin ilk aylarda belirgin bulgusu olmamasina ragmen 1 yasina dogru gelisiminin geri oldugu, durus ve hareketlerinin anormal oldugu fark edilir.

Bu bebeklerde ilk aylarda fizik tedaviye baslanmasi gerekir. Zihinsel fonksiyonlar hareket bozuklugunun derecesine göre farklilik gösterebilir. Spastik dipleji (bacak hareketlerinde spastisite) veya hemiplejide (tek tarafli sag veya sol, spastisite) zihinsel fonksiyonlar genellikle normal veya normale yakindir, ancak VLBW bebeklerin % 5 ‘nde zihinsel gerilik görülebilir. Çocugun isitme ve görme problemi varsa zihinsel gelisimi olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle bu açilardan mutlaka incelenmesi gerekir. Yapilan arastirmalarda bebegin annesinin egitim durumunun ve sosyoekonomik çevresinin de zihinsel gelisimini etkiledigi saptanmistir.

Prematüreler okulda problem yasarlar mi ? Ögrenme ve davranis problemlerine nasil yardim edilebilir?

Günümüzde çocuklardan akademik beklentiler arttikça, okulda sorun yasayan çocuk yüzdesi de artmistir. Çocuklarin % 5- 15’ nde okul basarisinin düsük oldugu veya davranis ve uyum problemlerinin yasandigi bilinmektedir. Nörolojik olarak ve IQ testleri normal olan VLBW bebeklerin okul çaginda problem yasama olasiliklari, dogum agirligi normal olan çocuklardan yüksektir. Bu çocuklarda hafiza, konsantrasyon ve koordinasyon problemi olabileceginden egitim destegi almalari gerekebilir. Prematürelerin daha endiseli, daha az kendine güvenli ve duygusal olarak daha az uyumlu oldugunu gösteren çalismalar vardir. Dikkat yetersizligi ve hiperaktivite bozuklugu özellikle prematüre erkek bebeklerde daha sik görülür. Prematüre dogan çocuklarini daha kolay incinebilir olarak algilayan anne babalarin , çocuklarin sosyal etkilesimini kisitlayici tutumlari da sosyal gelisimi sinirlandirabilecek bir diger etmen olarak bildirilmistir. Prematüre çocuk anne babalarina yogun bakimda yatis süresi boyunca ve taburculuk sonrasi psikososyal destek verilmesi , bebegin gelisimini ve ileriki dönemlerdeki ruh sagligini olumlu etkiler.

ABD’de yapilan bir çalismada aileler “bebek ruh sagligi ve gelisimi” adi verilen bir programa alinmis ve annelere çocuk gelisimi, çocuga yaklasim stratejileri ögretilmis ve çocuklarla egitsel açidan çalisilmistir. Bu programa katilan çocuklar 3 yasina geldiklerinde ortalama IQ larinin programa katilmayanlardan daha yüksek ve davranis sorunlarinin daha az oldugu bulunmustur.

Insan sagligina biyolojik, ruhsal ve sosyal pek çok etmen etki eder. Bu nedenle dogumdan itibaren gelisimi risk altinda olan ve incinebilirligi yüksek olan prematüre bebeklere ve ailelerine tibbi hizmet vermek kadar, kisa ve uzun dönemde ruhsal sagligi koruma amaçli hizmet vermek de kaçinilmaz bir gereksinimdir.

Amerikan Hastanesi
Pediatri Bölümü
Prof. Dr. Ipek Akman
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası