Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


VARDIYALI ÇALISMAK DEPRESYONA, DAVRANIS BOZUKLUKLARINA, KRONIK HASTALIKLARA VE UYKU BOZUKLUKLARINA NEDEN OLABILIYOR

Modern yasamda, insanlar 24 saat yasiyor, çalisiyor, egleniyor ve tüketici olarak 24 saat hizmet istiyor. Dogal olarak sehir hiç uyumuyor. Is yerleri 24 saat açik olduklari için vardiya sistemi ile çalisiyor. Sadece gündüz açik olanlar da lojistik islerini gece yapiyor. Böylece eskiye oranla bakildiginda, vardiyali çalisan insan orani giderek artiyor. Vardiyali çalisan insanlarin da bir bölümü, zorunlu olarak uyku saatlerini degistiriyor, milyonlarca yillik evrimlerinin gereksinimlerinin tersine, gündüz uyuyup gece uyanik kaliyorlar. Oysa, uykumuzdan vücut isimiza, hormonlarimizdan bagisiklik sistemimize kadar hemen bütün sistemlerimiz kalitsal olarak programlandiklari gibi çalismaya çalisiyorlar!

Uyku tibbinin (Somnoloji) son yillardaki gelismeleri, uyku ve uyaniklik sistemlerinin, insan beyninde kalici olarak programlanmis oldugunu ve uyku düzenindeki yapay degisikliklerin içimizdeki saati hiçbir zaman tamamen degistirmedigini ortaya koyuyor. Içimizdeki bu güçlü düzenleyicilerin sadece uyku ve uyaniklik saatlerinin degil, bütün hassas ayarlari kontrol altinda tutuldugunu gösteriyor. Vardiya çalismasi ise bu dogal ritmin bozulmasina sebep olmakta, ona bagli olarak da vücudun iç ve dis gereksinimlerine uyum göstermesini zorlastirmaktadir. Özellikle sik sik ve düzensiz olarak degisen vardiya saatleri uyku sagligini en çok bozmaktadir. Vardiyali çalisanlarda en sik görülen rahatsizliklar söyledir:

Sürekli yorgunluk: Kronik yorgunluk da denen bu rahatsizligin nedeni, vardiya çalisanlarinin toplam uykusunun, gündüz çalisanlara oranla daha kisa süreli olmasindan kaynaklanmaktadir. Arastirma laboratuvarlarinda, vardiya çalisanlarinin uykulari özel gereçlerle kaydedildiginde, bu insanlarin toplam 4–5 saat uyuduklari, yani gündüz çalisanlara oranla 2 – 4 saat daha az uyuduklari saptanmistir. Bunun da nedeni, içimizdeki saatin bu insanlari uyandirmasina baglidir. Kaldi ki bireyin toplam uyku ihtiyaci kalitsal olarak belirlenir ve çevre sartlari ve aliskanliklarla ancak bir dereceye kadar degistirilebilir.

Depresyon ve yalnizlik: Sosyal açidan gece veya aksam vardiyasinda çalismak, genelde pek çok sosyal etkinlige katilmayi engellemektedir. Davetler, eglenceler, toplantilar, gösteriler, yemekler hep gündüz çalisanlarin yasamlarina göre ayarlandigi için gece çalisanlar genellikle ya uykularindan fedakarlik etmek zorunda kalirlar ya da zamanla bu etkinliklerden uzak kalmaya ve sosyal izolasyona düsmeye mahkum olurlar. Özellikle aile iliskilerive çocuk yetistirmeyle ilgili konularda sorunlarin çikmasi neredeyse kaçinilmaz olur. Psikolojik sorunlar uyuyu ayrica bozduklarindan, böldüklerinde, bu insanlarin duygusal ve fiziksel hayatlari verdiya uyumsuzluklarindan en çok etkilenir.

Soguk alginliklari ve grip: Düzensiz uyuyan veya gece vardiyasinda çalisan insanlarin bagisiklik sistemlerinin daha zayif olduguna ve bu insanlarin soguk alginligi ve grip gibi hastaliklara daha kolaylikla yakalandiklarina dair gözlemler mevcuttur. Sik sik saat dilimleri ötesine gidip gelenlerde, mesela uçus ekiplerinde, uluslararasi is adamlarinda uçuklardan adet bozukluklarina, gribal hastaliklardan mide/barsak sikayetlerine kadar, kronik ve akut problemlere sik rastlanir. Otoimmün hastaliklar ile uyku bozukluklari arasinda birbirini olumsuz yönde etkileyen bir kisir döngü siklikla ortaya çikar.

Sindirim sistemi sorunlari: Arastirmalar, gece vardiyasinda çalisanlarda hazimsizlik, mide yanmasi ve bulantisi, ishal ve kabizlik gibi rahatsizliklara daha sik rastlandigina isaret etmektedir.

Adet bozukluklari: Içimizdeki saat, uyku ile birlikte özellikle hormonal salgilanmari da kontrol ettigi için, vardiya çalisanlarinda adet ritmleri daha siklikla bozulmakta, hatta gebe kalmayi zorlastirmaktadir. Bunun da ötesinde, düzensiz vardiya çalisanlarinda düsük yapma veya erken dogurma olasiliginin arttigina, dogan bebeklerin ise daha düsük agirlikli olabileceklerine isaret eden çalismalar da vardir.

Sismanlik: ABD ve Fransa’da çok sayida hemsire üzerinde yapilan arastirmalar, gece vardiyasinda çalisanlarin genellikle 6 -7 kilo daha sisman olduklarini ve bu kilolarin ilerleyen yillarda giderek arttigini göstermektedir. Buna neden olarak da gece çalisanlarin daha düzensiz ve sik sik yemek yedikleri, yemek aralarinda da abur cubur atistirdiklari ileri sürülmüsse de uyku ritminin degismesiyle vücudun gece saatlerinde etkin biçimde kalori yakamadigini düsünen arastirmacilar da mevcuttur.

Kalp hastaliklari: Uzun süre vardiya usulü çalisanlarin kolestrol trigliserid düzeylerinin normalin üstünde oldugu ve kan basinçlarinin da gündüz çalisanlara oranla daha yüksek ve degisken oldugu gözlenmistir. Bu bulgular genellikle kalp hastaliklarinin habercileri oldugundan, vardiya isçilerinin kardiyovasküler hastaliklar açisindan daha riskli hale geldigi düsünülmektedir. Gece vardiyasinda çalisan hemsirelerde yapilan bir çalismada, alti seneden fazla gece çalisanlarda kalp hastaliklarina yüzde elliye kadar varan oranlarda daha sik rastlandigi saptnamistir.

Kazalar: Vardiya çalisanlari daha çok trafik kazasi yapmaktadir.

Vardiya çalisanlari saglikli bir yasam sürdürebilmek için neler yapabilir?

Uyku sagligini ciddiye almak sarttir. Uyku, beslenme ve cinsellik gibi yasamin baska bütün yönlerini dogruda veya dolayli etkileyen, olmazsa olmaz bir fizyolojik gereksinmedir.

Yatak odasinin sessiz, karanlik ve serin olmasina çalisin. Gerekirse kalin perdelerle veya alüminyum kagitlarla yatak odasi penceresi olabildigince isik geçirmez hale getirilmelidir. Ev içi ve sokak gürültülerinin kontrol edilemedigi hallerde yumusak silikondan kulak tipalari ve isik geçirmez maskeler kullanmak da yararli olabilir.

Kapiya “lütfen rahatsiz etmeyin” yazisi koyun. Böylece sizin uyudugunuzu unutan veya bilmeyenlerin kapinizi çalmasini veya odaniza girmesini önleyin. Telefonlarin sesini kisin veya kapatin. Radyo veya televizyonu açik birakmayin.

Yattiginiz odada kedi–köpek, kus gibi evcil hayvanlar bulundurmayin, hele yataginiza hiç almayin.

Günün ana yemegi vardiya sirasinda olmak üzere düzenli ve az miktarlarda yemek yiyin, yatarken çok su içmeyin, kahve, nikotin ve alkol kullanmaktan kaçinin. Genellikle seker hastalarina önerilen azar azar üç ana-üç ara ögün yemek çok yarali olabilir.

Vardiya sirasinda abur cubur atistirmaktan kaçinin, onun yerine mümkünse ara verdiginizde bir miktar yürümeye veya egzersiz yapmaya çalisin.

Isten sabah çikinca koyu günes gözlügü takin, aydinlikta olabildigince az kalip, bir an önce yataginiza ulasmaya çalisin. Böylece günes isiginin içimizdeki saati düzenleyen hormonlari etkileyerek vücudumuzu uyumamaya yönlendiren etkisini azaltmaya çalisin. Vardiya çikisi hemen eve gidip yataga girenlerin, yemek yiyip bir süre oturan gazete okuyup televizyon seyredenlere oranla daha iyi uyuduklari gözlenmistir. Gece çalisip gündüz de “normal” sosyal ve aile hayatini sürdürmeye çalisanlarin her iki alanda da basarisiz olduklarini gösteren, özellikle Kuzey ülkelerinde yapilmis çok sayida bilimsel çalisma vardir.

Uyku ilaçlarindan kaçinin. Dogal uyku veren uyku ilaci yoktur. Tüm uyku ilaçlarinin degisen derecelerde yan etkileri olabilir ve uzun süreler kullanilmalari hem aliskanlik yapabilir hem de etkileri zaman içinde azalacagi için dozlarinin artirilmasi gerekebilir. Eger ilaç kullanmaniz gerekirse, bunu vardiya degismelerinde birkaç günle sinirlayin ve etkisi kisa süren ilaçlar seçmek için doktorunuzun tavsiyelerine uyun.

Isvereninizi vardiya çalismalarinin saglik sorunlarindaki önemi konusunda aydinlatin. Vardiya çalismalarini biyolojik saatlere en uygun, isçi ve is sagligini en az olumsuz etkileyecek sekilde düzenlemelerin yapilmasi, kronobiyoloji denen bir bilim ve uzmanlik dalidir. Sagliginiza önem verin. Geçen zaman, parayla geri alinamaz!

Amerikan Hastanesi
Uyku Bozukluklari Klinigi Sefi
Dr. Sabri Derman
www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası