Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Yeme bozukluklari hizla artiyor

Yeme bozukluklari son yillarda giderek artiyor ve toplumun büyük bir kismini tehlikeli sonuçlariyla tehdit ediyor.

Yeme ile ilgili rahatsizliklarin görülme yasinin giderek düstügüne dikkat çeken Memorial Hastanesi’nin uzmanlarindan Uzman Psikolog Aslihan Tokgöz Tozlu kadinlarin daha fazla risk altinda oldugunu belirtiyor.

Her ne kadar Anoreksiya Nervosa (AN) ilk defa Fransada 19. yy da görülmüs olsa da Anoreksiya Nervosa (AN) da, Bulimia Nervosa (BN) da son yillarda modernlesmekte olan toplumlari, özellikle de bu toplumlardaki kadinlari ve genç kizlari tehdit eden bir durum haline geldi.

BN, Ingilterede 20. yüyilin ikinci yarisinda ortaya çikti. 1980’lerde de AN ve BN yeme bozuklugu olarak tanimlandi.

Geçtigimiz yillara kadar, sadece üst ve orta siniftaki ergen ve genç kadinlarda görüldügü düsünülse de aslinda bu bozukluklarin toplumun daha genis bir kesimini tehdit ettigi simdi daha açik bir sekilde biliniyor.

Yeme bozukluklari baslica iki grup halinde incelenebilir:

ANOREKSIYA NERVOSA - AN

Hepsinden önce AN ciddi bir ruhsal bozukluktur.

Kisi bulundugu yas grubu ve boy uzunlugu açisindan normal kabul edilen kiloyu sismanlik olarak algilar.

Yas ve boy göz önüne alindiginda beklenenden daha düsük bir kilosu olmasina ragmen kilo almak veya sismanlamaktan asiri derecede korkar. Bu yüzden normal kilosundan (sinir %17.5) daha fazla zayif olmasina ragmen asiri derecede diyet yapar ve kendisini açliga terk eder.

Kisinin kilosu ya da vücut seklini algilayisinda bozukluk vardir. Kisi kendini degerlendirirken kilo ya da vücut seklini ölçüt olarak alir. Bilissel olarak kilo veya vücut ölçüleriyle mesguldür.

Bir kisinin yasami boyunca AN olma riski %1’dir. Riskin düsük olmasi yaniltmamali çünkü genç kizlarda diyabet ile karsilastirildiginda 10 kat daha fazla, astim ile karsilastirildiginda da az görülmekte ama ölüm orani her ikisinden de fazla olmaktadir. Diger bir deyisle ölüm riski %4-20 arasindadir.

Çok ciddi fiziksel sorunlara yol açar. Anoreksiya kisilerde kalp hastaliklarina, asiri derecede tansiyon düsüklügüne, kolesterol yükselmesine sebep olur. Kalpte ritim düzensizlikleri ve kalp yetmezligi asiri boyutlara vardiginda ölüme neden olabilir. Anoreksiya hastalarinda stres hormonlarindaki artis, östrojen hormonunun azalmasi ve adet görememe, kisirlik, osteoporoz (kemik erimesi) gibi rahatsizliklara neden olur. Hamilelikte düsük riski ve bebeklerde gelisme geriligi gibi risklerle karsilasilir. Anoreksiya uzun süre devam ettiginde beyinde ve sinir sisteminin diger kisimlarinda kalici hasarlara neden olabilir.

Genellikle 15-19 yaslarinda baslar. Daha erken ya da geç yaslarda da ortaya çikabilir. AN olan kadinlarin kizlarinda da genellikle görülür.

AN ile birlikte “patlayincaya dek” yeme ya da kendini kusmaya ya da lavman- idrar söktürücüler ile yediklerini çikarma davranisi da görülebilir.

En çok bilinen YB anoreksiyadir ancak anoreksiya 3. sirada yer alir. Anoreksik kadin kendini tanimladiginda sisman olarak tanimlar ama gerçekte tehlikeli sayilacak kadar zayiftir.

Her 10 anoreksik kisiden 1 açliktan yada anoreksiyanin baska fiziksel etkilerinden dolayi hayatini kaybetmektedir. Ruhsal hastaliklar içerisinde en yüksek ölüm orani olan hastaliktir anoreksiya.

BULIMIA NERVOSA - BN

Asiri ölçüde, adeta patlayincaya dek, tikinircasina krizler halinde tekrarlayan yemek yeme nöbetleri ve devaminda suçluluk ve utanç duygusunun yasandigi bir bozukluktur.

Kisi belirli bir süre içinde, benzer durumdaki pek çok kisinin yiyebilecegi besin miktarinin çok daha fazlasinin tüketir.

Bu durum yasanirken yemek yeme üzerine kiside kontrolün kaybi hissi olur (yemegi sonlandiramayacagi, miktarinda asiriya kaçip, kontrol saglayamayacagi hissi yasar).

Kisi kilo almamak için isteyerek kusma, diskilamayi arttirici ya da idrar söktürücü ve asiri spor yaparak kalori kaybetmeye çalisir.

Genellikle 15 yas ile yetiskinlik dönemi arasi ortaya çikar. Daha sonra çok fazla rastlanmaz.

Kisinin hayati boyunca BN olma riski %2 dir.

Bulimia nervosa tanisi konmasi için kisinin tikinircasina yemek yeme ve uygun olmayan çikartma davranislarini en az 3 ay süre ile en az haftada 2 kez tekrarlamis olmasi gerekmektedir.

Bulimik olan kisiler normal kiloda olduklari sürece hayati tehdit edici sonuçlarin ortaya çikma riski düsüktür. Ancak anoreksiya ölümle sonuçlanabilen ciddi bir durumdur. Bulimik yeme bozuklugunda asiri kusmaya bagli olarak dis problemleri ve yemek borusunda fitiklasma ve yara, su tutulmasi ve vücutta ödemlere sik rastlanir. Yine asiri kusmaya bagli olarak sivi ve elektrolit kayiplari, halsizlik, mide problemleri, asiri ishale bagli olarak kalinbarsagin son kisminda incelme sik görülür.

YB genel toplumda olma riski ortalama %30.

YB sikligi neden bu kadar yüksek?

Bu durum, kadinlar arasinda fiziksel görünüsün ve ince yapinin önemi vurgulanarak kar-amaçli kültürün gelismesinin bir sonucu. Özellikle bazi toplumlarda (sanayilesmis batili toplumlar) zayiflik, fiziksel güzelligin en önemli parçasi olarak görünüyor.

Arastirmacilar bu egilimin özellikle son yillarda daha da arttigina dikkat çekiyor. Su an YB sadece sik rastlanan hastalik degil ayni zamanda son 30 yil içerisinde oranini 2 katina çikartan bir hastalik. Ve hizla da ilerliyor. Bununla birlikte hastaligin görüldügü yas her geçen gün biraz daha düsüyor (5 yasina kadar düstü). Time dergisine göre çocuklarin % 80’i, 4. sinifa gelene kadar bir tür diyete basliyor.

Bazi erkeklerde YB gözükse de YB olan kisilerin % 90’i kadin.

Neden kadinlarda daha fazla?

Medyada sadece 1 tip kadin modeli gösteriliyor. Zayif, uzun, çogu zaman beyaz ve ölçüleri genellikle anoreksiya ölçülerinde yani normal kilonun %15-20 altinda.

Bir çok antropology ve psikiyatrik çalismalar yeme bozukluklarinin zayifligi önemli bir sosyal deger olarak gösteren toplumlarda gelistigini gösteriyor. Bu da Bati ülkelerinde neden yükseldigini ve bazi Asya, Afrika ve Orta Dogu ülkelerinde neden bilinmedigini açikliyor.

Fiziksel zayifligin kültürel bir deger olarak yaratilmasinin yolu TV, magazinve filmlerde kadinin fiziksel görünüsünün onun düsüncelerinden ve basarilarindan daha önemli oldugunu vurguluyor. Bu mesaj bize sürekli veriliyor. Bu da bir çok kadini ve genç kizlari asiri derecede fiziksel görünümleri ile ilgilenip ve bunu sorun yapmalarina sebep oluyor.

Bir arastirma 6. sinif kiz ögrencilerinin %70’inin vücutlari ile memnuniyetsizliklerinin 9-11 yaslari arasinda baslayip diyet yaptiklarini gösteriyor.

Tabii ki bu çok ilginç degil. 1960’larda genç kizlar kendilerine benzeyen modeller görüyorlardi simdi ise normal agirliklarinin % 20 altinda (yani anoreksiya degerlerinde) modeller görüyoruz.

Modanin, kozmetik dünyasinin ve medyanin yarattigi bu “güzellik” kadinlarin % 99’u tarafindan erisilemez. Bu da bir rastlanti degil tabii ki; erisilmez fiziksel güzellik söz konusu oldugunda insanlar hiçbir zaman gerçek hallerinden memnun olmayacak ve bu yüzden ortaya uçsuz bucaksiz bir kozmetik ürünler ihtiyaci çikacaktir.

Medyada kadinlarin fiziksel görünüsü (zayifligi) erkeklere göre daha çok vurgulaniyor. 1992’de yapilan bir arastirma popüler kadin magazinlerinde erkek magazinlerine göre, 10 kat daha fazla zayifligi vurgulayan kozmetik ürünlerinin reklamlari oldugunu gösteriyor. Diyet ürünlerinin artik bir ihtiyaç haline gelmesi aslinda normal yeme aliskanliklarinin da bir sekilde degistigini gösteriyor. Hep kilonu düsüneceksin yemene dikkat edeceksiniz ve bir sekilde ara sirada olsa diyet yapacaksin.

Biyolojik olarak degerlendirildiginde kadinlarin özellikle ergenlik döneminde yasadiklari bedensel degisim göze çarpiyor. Ergenlik döneminde erkeklerde testestrone düzeyinde artma vasanir, gelisim devam eder ve kaslanma ortaya çikar. Kizlarda ise bunun tersi olur kizlardaki fiziksel gelisme durur, vücuttaki yag orani artar, gögüsler belirginlesir ve kalçalar genisler ve birçok kadin bu dönemde kilo almaya baslar. Bu durum kisiyi toplumun belirledigi ideal ölçülerden uzaklastirir. Bu da diyetin özellikle neden ergenlik döneminde ortaya çiktigini ve buna bagli olarak yeme bozukluklarinin bu yaslarda neden belirginlestigini açikliyor.

YB Duygularla iliskisi

Öz güveni az olan kadinlar anoreksiya riskini daha fazla tasimakta. Bu kadinlar genelde fiziksel imajlarini olumsuz görürler ve zayifligin, inceligin benlik degerlerini artiracagina inanirlar.

Depresyon yine YB ile baglantilidir. YB olan kisilerin %40-80’inde depresyon vardir.

Depresyon ile bulimia arasindaki bag daha güçlüdür. Ama sebep-sonuç iliskisinin çok net olmadigi da bir gerçektir. Bildigimiz bir sey var ki; olumsuz duygular insanda yeme davranisini tetikler. Ve ayni zamanda fiziksel görünüsünden memnun olmayan kisi depresif duygular yasar.

Harvard Yeme Bozukluklari bölümü yayinladigi bir raporda kadinlarin % 80’nin her sabah uyandiklarinda görüntülerinden dolayi depresif hissettiklerini açiklamistir.

Uzman psikolog Aslihan Tokgöz Tozlu “yüzde 99’umuzun ulasamayacagi “ideal vücut” ölçülerine ulasmak için kendimizi parçalamayalim. Bizler kisiligimizle basarilarimizla yasantimizla vücudumuzla bir bütünüz. Ve kendimizi sevelim” diyor.

www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası