Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Açik süte dikkat

Sokakta veya pazarlarda açik olarak satilan süt ve süt ile et ve et ürünlerinde son zamanlarda bir yayginlik gözleniyor. Çogunlukla kontrolü yapilamayan ve giderek piyasada egemen hale gelen bu ürünler bir saglik tartismasi baslatmis bulunuyor.

Beslenme sürecimizde böylesi önemli bir yer tutan ve hemen her gün tükettigimiz süt ve süt ürünlerinin hangi kosullarda, nasil üretildiginden haberdar miyiz? Dahasi süt ve süt ürünlerinden geçebilecek hastaliklar konusunda ne kadar bilinçliyiz?

Konunun taraflari ve uzmanlar bu sorulara gönül rahatligiyla “olumlu” cevap veremiyorlar. Hatta tersine özellikle son zamanlarda ucuzlugu nedeniyle giderek artan açikta satilan, saglikli kosullarda üretilmeyen süt ve süt ürünleri bizler ve en kiymetli varligimiz çocuklarimiz için tehlike olusturuyor. Sagliksiz kosullarda üretilen ürünler 100 kadar hastaliga davetiye çikartirken toplum sagligimiz ciddi bir tehdit altinda görünüyor. Zehirlenmelere, tüberküloza ve uzun vadede kansere bile yol açan sagliksiz süt ürünleri konusunda tüketicileri uyaran uzmanlar, bu ürünlerin hamile kadinlarda ve çocuklarda ölüme kadar uzanan sonuçlara yol açabilecegini belirtiyorlar.

TEHLIKELER NELER?

Pazarin büyük bölümünü kapsayan ve genellikle ilkel sartlarda üretilen süt ve et ürünlerinin kullanimindan dolayi bizleri neler beklemekte? Bu ürünlerin yaygin tüketimi kendi içinde ne gibi hastaliklari çekiyor? Hacettepe Üniversitesi’nden Doç.Dr. Tanju Besler bu durumda bazi hastaliklarin “ölümcül riskler” yaratabilecegini belirterek sunlari aktariyor:

“Sanayide Isil islemden geçirilmeyen ve içindeki zararli mikroorganizmalardan arindirilmayan süt ayrica besin zehirlenmelerine de yol açabiliyor. Tifo ve brusella gibi hastaliklari tanimak ve korunma yollarini ögrenmek, ayni zamanda bu bulasici hastaliklari önlemenin en etkili yollarindan biri. Uzun süreli ancak dalgali atesle taninan bir enfeksiyon hastaligi brusellada 8-10 günlük atesli dönemler arasinda 4-5 günlük atessiz veya hafif atesli dönemler yasaniyor. Insanda brusella yapan mikroplar arasinda en sik karsilasilani Brucella melitensis’dir. Sanayide isil islem geçirmemis sütün neden oldugu hastaliklarin ortak özelligi agir geçmelerine karsin gerekli temizlik ve hijyen kurallarina uyuldugunda önlenebilmeleridir. Bunun için açik sütün tüketilmemesi sagligin korunmasinda en önemli adim olacaktir. Besin zehirlenmelerine neden olan ve genellikle isil islem geçirmemis açikta satilan sütler de bulunabilen patojenik bakterilerde patojenik etkenlerde bulunur. Bunlar halk dilinde yavruatar hastaligi olarak bilinen Brucellosiz ve tüberküloz hastaligina neden olabilirler. Ayrica yukarida söyledigim gibi tifo ve dizanteri gibi hastalik etkenleri de bulunabilir. Ancak bizim risk grubu olarak isimlendirdigimiz çocuk, hamile ve yaslilarda açikta satilan markasiz süt ve süt ürünlerinin kullanimi çok daha önemli sorunlara neden olabilir. Hatta ölümcül bile olabilir. Brucella abortus ve Brucella mellitensis’i bulunduran süt ürünlerinin hamileler tarafindan tüketilmesi yavrunun düsmesine neden olabilir.”

Cerrahpasa Tip Fakültesi’nden Halk Sagligi Uzmani Dr. Necati Toprak ise nerede ve hangi kosullarda üretildigi belli olmayan “Merdiven Alti Üretim” diye tarif edilen ürünlerin kamusal boyutuna dikkat çekiyor ve böyle giderse “kamu sagliginin ciddi tehdit altinda oldugunu” belirtiyor. Dr. Toprak’in vurguladigi diger bir nokta ise sözkonusu ürünler içindeki kimyasallarin vücutta yaratabilecegi kanser riski:

“Açik sütler ve markasiz ürünler kamu sagligi açisindan kesinlikle zararlidir. UHT teknigi ile üretilen süt ürünleri ise sagliklidir. Bunlarin kullanimi tesvik edilmelidir. Sagliksiz ürün ise içinde mikrobiyolojik ve kimyasal kirlenme olan üründür. Kamu sagligi açisindan üretimi ve satisi engellenmelidir. Markasiz açik peynir süt ürünleri satin alinmamalidir. Bu maddelerin kullanimi yayginlastikça toplumsal saglik açisindan risk artar. Bazi üreticiler para kazanma ugruna bu ürünlerin içine asiri koruyucu madde koyup, bekletilme süresinden önce bu ürünleri piyasaya sürüyor. Eger engellenmez ise sagligimiz maalesef tehdit altindadir.Bunlarin yarattigi risklerin bazilari ancak uzun vadede ortaya çikar ve süt ve süt ürünü kaynakli oldugunu anlayamayiz bile. Bu açidan denetimler siklastirilmalidir. Toplumumuzun sagligi bu konudaki gösterdigimiz hassasiyete bagli olacaktir.”

ÇOCUKLAR TEHLIKE ALTINDA

En çok süt ve süt tüketen grubun yetisme çagindaki çocuklar oldugu belirtiliyor. Çocuklarin gelisme ve büyümesi için en temel maddelerden olan sütün saglikli olmasi bu açidan çok önemli ve en büyük risk grubunu onlar olusturuyor. Çocuk Sagligi Uzmani Dr. Müjgan Hacisalihoglu konuya bu açidan yaklasiyor:

“Çocuk sagligi ile ugrasan hekimler açisindan öncelikle saglikli süt ve süt ürünü demek, çocugun büyüme ve gelisme sürecine katkida bulunan ve herhangi bir negatif etkisi olmayan ürün demektir. Ayrica birtakim zehirler bulasmamis olmali. Yanisira gündelik kalori ve besi ihtiyacina cevap vermeli. Bu açidan bakildiginda pastörize veya sterilize islemden geçmis ürünlere güvenebiliriz. Markali kutu sütlerin süt kullanimini annelere tavsiye ediyoruz. Digerleri çocuk sagligi açisindan tehlikelidir. Özellikle çocuklarda Salmonella en yaygin karsilasilan hastaligi olusturur. Bu da sagliksiz çig süt kullaniminin yaygin oldugu yerlerde mevcuttur. Anadolu’da özellikle taze peynir tüketiminde çesitli hastaliklara karsilasiyoruz. Yanisira sehirlerde ise kendi memleketlerinden gida getirten veya tatilini köyünde geçiren kesimlerde bu hastalik var. Bu anlamda süte en çok ihtiyaci olan ve en çok süt tüketen grup olan çocuklar sagliksiz ürünlerin yayginlasmasi durumunda en büyük risk grubudur. Çocuklar açisindan bakildiginda diger bir riskli ürün dondurmadir. Saglikli kosullarda üretilip korunmazsa sorun yaratir. Bizim çözüm önerimiz çig ve açik süt kullanilmamasidir.”

DENETLEME YOK!

Bu konuda Türkiye’ye özgü ortaya çikan bir gariplik de, insan sagligini korumak üzere yayinlanan mevzuatlarin uygulamada insan sagligi aleyhine isletilmesi daha dogrusu isletilmemesi oluyor. Örnegin açikta çig sütün satilmasini engelleyen kagit üzerinde mevzuat ve hükümler bulunmakla birlikte pratikte bu durumu denetleyen ve engelleyen hiç bir mercii yok.

Özellikle son zamanlarda bu kosullara hiç bir sekilde uymayan merdiven alti tabir edilen isletme veya ilkel üretim birimlerinde olaganüstü bir “patlama” yasandigi gözlenirken resmi makamlar bunlara yetisemiyor. Böyle giderse vakalarda olaganüstü bir artis her an gündeme gelebilir. Bu duruma müdehale edecek yasalar ve kurumlar ise gelisme karsisinda tam anlamiyla eli kolu bagli kaliyorlar. Bu konuda toplum sagligini korumakla görevli kurumlar kendilerini ya “yetkisiz” görmekte ya da topu diger kurumlara atarak denetim görevlerinden kaçinmaktalar. Bütün bunlardan baska bir nokta ise bu konudaki yetkilerin yerel yönetimlerden Tarim ve Saglik bakanliklari’na devredilmesiydi. Bu karmasa dolayisiyla yapilan çalismalar çok sinirli kaliyor ve göstermelik bir denetimden öteye geçemiyor. Üstelik bu birimler arasinda bir koordinasyon da söz konusu degil. Tabii sonuçta olan vatandasa oluyor ve tam anlamiyla “Sagligimiz Allah’a emanet” hale geliyor.


Denetim karmasasina dikkat çekenlerden birisi de Gida Mühendisleri Odasi Ikinci Baskani Ahmet Ölmez. Ölmez, Açikta satilan sütlerde “Sütlere koruyucu madde diye çamasir suyu katiliyor” demekte ve bu gibi vakalari kontrol etmedeki zaafi isaret ediyor:

“560 Sayili Kanun Hükmünde Kararname ile gidalarin denetlenmesi Tarim Bakanligi’na ve Saglik Bakanligi’na devredildi. Denetimde mahalli idarelerle devre disi kaldi. Eskiden Belediye zabitalari ve Saglik Bakanligi denetçileri fazla etkin olmasa bile bunlari denetliyor, numune aliyor, sütlere koruyucu madde katilip katilmadigi basit testlerle yerinde kontrol ediliyordu. Çamasir suyu gibi koruyucu madde gida zehirlenmeleri ölümcül sonuçlar dogurabilir. Mesela peynirin salamura suyunda en azindan 90 gün beklemesi gerekir ki içindeki mikroorganizma yogunlugu azalsin. Ama bunlarin hiçbiri yapilmiyor. Merdiven alti sagliksiz kosullarda üretilen yogurtlarda küf olusur bu küfler yogurdun içine toksin birakir, bu toksinler kanseröjen maddedir. Bugün markasiz ve üretim izinsiz olarak pazarlarda satilan yogurtlarin büyük çogunlugu bu toksinli yogurtlardir. Küflü kisim atiliyor, geri kalan kisim naylonlara doldurulup süzme yogurt diye satiliyor. Türkiye Gida Mühendisleri Odasi olarak biz Türkiye gida güvenligi hizmetlerinin etkin ve tek bir çati altinda birlestirilmesi gerektigine inaniyoruz. Bir genel müdürlük veya müstesarlik seklinde olabilir”


Sagliksiz Üretim ve Satis Engellenmeli Süt ve süt ürünleri sektöründe hijyen sartlarina uyan, pastörize ve sterilize süt üreten kuruluslar ve gida teknolojisi konusunda uzmanlar ile saglik görevlileri piyasayi saran sagliksiz ürün üreten isletmelere tepkililer. Serbest rekabet sartlarinin halk sagligi aleyhine ve kötüye kullanildigini düsünüyorlar. Bu tip isletmeler ve ürünlerinin daha siki denetimi ve kosullara uygun olmayan ürünlerinin piyasaya sürülmesinin engellenmesini istiyorlar. Bu paralelde bazi talepler gündeme getirilmekte. Aksi halde toplum sagligini tehdit eden hastaliklar ve zehirlenme vakalarinda artis olacagi vurgulaniyor.

Dile getirdikleri bazi sartlar ise sunlar:

Kayit ve Kontrol disi üretim, sokakta ve açikta satisin engellenmesi.

Denetimlerin siklastirilmasi ve yayginlastirilmasi.

Bu alandaki yetki karmasasina son verilmesi ve tek elde toplanmasi,

Bürokrasinin daha hizli ve etkili davranmasi.

Kosullara uymayan firma ve üretim birimlerinin ruhsatlarinin iptali, ilgili yasalar ve mevzuatta yeni düzenlemelere gidilmesi, cezai yaptirimlar uygulanmasi. Et ve süt alaninda içinde konunun taraflarinin yer aldigi idari konseyler kurulmasi. Kodeks standartllarina kesinlikle uyulmasi ve tüketicinin standartlara uymayan ürünlere karsi uyarilmasi, bilinçlendirilmesi. Ambalajli ürünlerin etiketinin üzerinde mutlaka gida maddesinin üretim izni, tarih ve sayisi bulunmasi saglanmalidir. Medyanin sanayiden geçmis saglikli süt ve süt ürünüyle ilgili halki egitici programlara yer vermesi. AB standartlarina uygun üretim kosullarinin saglanmasi.

Sonuç olarak öyle görünüyor ki, “tertemiz, ak ve helal” diye tanimladigimiz sütümüz, saglik sartlarina uymayan ve hijyenik kosullarda üretim yapmayan birtakim kolay para heveslilerince tam da “Anamizdan emdigimiz süt burnumuzdan gelmesin!” atasözüne uygun bir duruma sokuluyor. Bu yüzden açikta satilan, standartlara uymayan sütleri ve süt ürünlerini kesinlikle almamali ya da bu gidisle sütten agzimiz yanacagi için yogurdu üfleyerek yemeye baslayacagiz!”...

SAGLIKSIZ KOSULLARDA ÜRETILEN VE SATILAN ET VE SÜT ÜRÜNLERINDEN BULASABILECEK BAZI HASTALIKLAR

Besin zehirlenmelerine kimyasal maddeler (Parazitler, Deterjanlar, katki maddeleri), toksinler, parazitler ve mikroorganizmalar (virüslen, bakteriler) yol açmaktadir. Pastörejen olmayan süt ve et ürünlerinden dolayi zehirlenmeye neden olan bakterilerden bazilari sunlar:

Yersiniosis: ishal ve veya kusmaya neden olmakta. Yetersiz sterilizasyon, uygun olmayan depolama bulasmaya nedeni sayilmakta. Daha çok süt ürünleri, et ve sebzelerden bulasiyor.

Yersinia enterosolitica: Hijyenik olmayan Çig et ve süt, dondurma, kontamine sular ve bazi sebzelerde rastlanir.1 ile 7 gün arasi süren ates, kanli ishal, karin agrisi. Ince ve kalin bagirsaklarin iltihaplanmasina yol açar. Apandisitle karistirilmamalidir.

Bacillus Cereus: Daha çok et ve süt ürünleri, krema, puding, kurutulmus süt, kustard, paket çorbalar, pirinç ve tahil ürünlerinde bulunabiliyor. Iki tip belirti ve etkisi görülüyor. Birincisinde 6-15 saat sonra sulu ishal, kusma, bulanti, mide kramplari görülmekte. Ikinci tip zehirlenmede ise gidanin tüketilmesinden 3- 6 saat sonra mide bulantisi ve kusma görülmekte ve etkisi 24 saat kadar sürebilmekte.

Listeria monocytogenes: Özellikle hamileler, bebekler ve bagisiklik sistemi zayiflamis yetiskinler için çok risklidir. Yetersiz pastörizasyonlu ürünlerde ortaya çikar. Yumusak peynir, dondurma da dahil olmak üzere süt ürünleri, çig süt, çig ve az pismis et; sosisli sandeviç, tavuk ürünleri, deniz ürünleri ve çig sebzelerde bulunur. Saglikli insanlarda kusma, ishal ve mide bulantisi neden olabilmekte. Bagisiklik sistemi zayif insanlarda ( yaslilar, bebekler, hamileler, AIDS ve Kanser hastalari) hafif nezle benzeri belirtilere neden olabilir ve daha agir vakalara seyredebilir. Hamile kadinlarda çocuk düsürme ve ölü doguma neden olabilir. Hastalik yiyecek tüketildikten 12 saat ile 1 hafta arasinda herhangi bir zaman arasinda görülebilir.

Campylobacter Jejuni: Hijyenik olmayan Çig et ve süt, dondurma ve temizlenmemis suda bulunur. Ishalin en yaygin nedenleri arasindadir. Sütün yetersiz pastörizasyonu, sanayiden geçmemis et ürünlerinin yetersiz pisirilmesi, suyun yeterince klorlanmamasi bu hastaliga yol açar. Atesle birlikle ishal, karin agrisi, asiri gaz, mide bulantisi görülür. 2- 5 gün sonra hastalik baslayabilir ve 7- 10 gün sürebilir. Çig süt kesinlikle içilmemelidir.

Salmonella: Sagliksiz kosullarda üretilen süt ve süt ürünlerinden bulasan mikroplarin en önemlisi. Hijyen olmayan diger gidalarda bulunan bu mikrop alindiktan yaklasik 6-12 saat sonra ilk belirtiler ortaya çikar. 48 saat sürer. Salmonella mikrobunun neden oldugu zehirlenmede ishalin yani sira karin agrisi ve kusma da görülür. Salmonella infeksiyonlarinda bazen kanli ishal, görme bozuklugu, yutma güçlügüne de rastlanir.

E Coli: Kaynatilmamis süt ve uygun islenmemis ve pisirilmemis etler ile pastörize edilmemis meyve sulari bu mikrobun çogaldigi besinlerdir. Mikrop vücuda girdikten iki veya üç gün sonra siddetli ishal, karin agrisi ve kusma baslar. Ates görülebilir. Genellikle diskida kana da rastlanir.

SÜT VE SÜT ÜRÜNÜ ALIRKEN NELERE DIKKAT EDILMELI

Ambalajli bile olsa üstünde luzumlu bilgilerbulunmayan süt ürünlerini almayin.

Sokak sütçülerinden süt almayin.

Pazarlardan süt ve süt mamulleri alis verisi etmeyin.

Marketlerde kapali ambalajlardaki markali peynirleri tercih edin.

Aldiginiz her ürünün son kullanma tarihini kontrol edin.

Pastörize süt ya da pastörize edilmis sütten yapilan sanayiden geçmis yogurt ve tereyag kullanin.

www.saglikplatformu.com  


Web Sitesi Olanlara Özel
Günlük Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz

Diğer Güncel Haber Başlıkları
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası