Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

Uyusturucu Madde Kulaniminin Tarihsel Seyri


Madde kullanimina bagli problemler genellikle modern hayatin getirdigi degisikliklere ve strese bagli oldugu düsüncesi oldukça yaygindir. Geleneksel toplumdan modern ve seküler toplum yapisina geçisin, aile yapisinin zayiflayisinin, sehir hayatinin sosyoekonomik baskisinin bunda etkili oldugu üstünde durulur. Bu faktörler bazi psikoaktif madde epidemilerinde etkili olsa da problem oldukça karmasiktir ve kökeni sanayi devriminden çok öncelere dayanir.

Alkol, opiyum, cannabis, koka yapraklari vb maddelerin tip disi amaçlarla kullanimi insanlik tarihinin baslangici kadar eskilere dayanmaktadir. Türkiye'de yapilan arkeolojik kazilarda binlerce yil öncesine ait afyon tohumlari bulunmustur. Bütün kitalarda alkol üretmek için sayisiz yol gelistirilmistir. Insanlar etil alkol elde etmek için deve ve at sütünden pirince, tahillardan kaktüse, patatesten bala kadar pek çok degisik maddeyi karbonhidrat kaynagi olarak kullanmislardir. Içki üretimi o kadar eskilere dayanir ki insanligin mayayi ilk olarak ekmek yapmak için mi yoksa bira üretmek için mi kullandigi henüz anlasilamamistir. Madde bagimliligi 2000 yil önceki yazilarda tanimlanmistir.

Sporadik madde kötüye kullanimi tarihin her döneminde görülmüsse de yaygin ya da epidemik madde bagimliligi görece yeni bir olaydir. Bu gelismede rol oynayan baslica faktörler sunlardir:

1. Belli bölgelerde kullanilan maddelerin tüm dünyaya yayilmasi.

2. Ayni maddelerin daha saf ve dolayisiyla etkin derivelerinin üretilmesi.

3. Yeni sentetik psikotrop maddelerin üretilmesi.

4. Parenteral kullanim gibi yeni kullanim yollarinin gelistirilmesi.

Birçok psikoaktif madde dinsel ve sosyal ritüellerde kullanilmstir. Örnegin sarabin Hiristiyan ve Yahudiler arasinda kullanilisi, belli hallusinojenlerin Saman ayinlerinde kullanilisi, tütünün Amerikan yerlileri arasinda ritüellerde kullanilisi gibi. Bu tür kullanimlar toplumlara belli maddeleri nasil kullanacaklarini ögretmekte, muhtemel etkileri ile ilgili bilgilendirmekte ve bu maddelerin kullanimi ile ilgili sosyal sinirlar koymakta idiler. Örnegin alkolü dini törenlerinde kullanmalarina ragmen Yahudiler arasinda alkol bagimliligi oldukça seyrektir. Bunun nedeni Yahudiler arasinda sarhos olmanin çok ayip karsilanmasidir. Yani kültür alkolün ne zaman, nerede, ne ölçüde kullanilacagini ögretiyordu. Amerika yerlileri tütünü mukaddes saymakta ve ritüeller disinda kullanimini hos karsilamamaktaydilar.

Dinler, kültürler ve devletler psikoaktif maddelerin kötüye kullanimi ile mücadele etmisler, bazan basarili olmuslar, bazen de olamamislardir. Bagimlilik yapici madde türlerindeki yeni buluslar, kullanim yollarindaki yenilikler, üretim ve dagitim yollarindaki gelismeler problemi çagimizda her zaman oldugundan daha karmasik hale getirmistir. Son bes yüzyilda madde üretim ve kullanim yollari bütün dünyaya yayilmistir. Ulasim ve ticaretin artmasi bunda önemli bir rol oynamistir. Tütün ve daha sonra kokain Amerika kitasindan bütün dünyaya yayilmistir. Afyon ve esrar da bunun tersine Avrupa'dan Amerika'ya yayilmistir. Alkol üretimi çok eski çaglardan itibaren dünyanin hemen her yerinde bilinse de daha konsantre ve dolayisiyla etkin alkol üretim yolu olan distilizasyon (viski vb distile içkilerin üretim teknolojisi) Avrupa'dan dünyaya yayilmistir. Yakarak dumanini içme Amerika kitasindan dünyaya yayilirken, enjeksiyon ile maddelerin beyne en hizli en yüksek konsantrasyonda iletilmesi 19. yüzyildaki teknolojik gelisim ile oldu. Psikotropik etkisi için üretilmeyen pek çok endüstriyel madde bu amaçla kullanilmaya baslandi. Benzin, aerosoller, boya bilesimleri, temizlik maddeleri, tutkal bunlar arasinda sayilabilir. Belki binlerce yildir kendi kültürlerinde belli maddeleri, belli bir sosyokültürel çerçeve içinde kullanmayi bilen insanlar, bu sayilan gelismeler sonucunda kültürlerinin nasil kullanacaklarini kendilerine ögretmedigi yeni maddelerle karsilastilar, önceden bilmedikleri bu maddelerin beyni çok daha fazla etkilemesinin yollarini ögrendiler. Örnegin binlerce yildir afyonu hap seklinde alan insanlar son bir kaç yüzyilda sigara seklinde içmeyi, son yüzyilda da enjekte etmeyi ögrendiler, afyondan en az 10 kat güçlü olan saf eroin ve sentetik opioid türevlerini üretmeye basladilar. Bu yeni kullanim tarzi bir çok yeni saglik sorunlarina yol açarken bütün dünyada opioid bagimliliginin çig gibi büyümesine neden oldu. Baska bir örnek de Ingiltere'de 2 yüzyil önce cin ilk üretilmeye baslandiginda görülen "Ingiliz Cin Epidemisi"dir.

Yeni karsilailan bir maddeye sosyal bagisikligin olmamasina örnek olarak, kendi toplumlarinda alkolün yasak oldugu müslümanlarin alkolün kolayca bulundugu ve kullaniminin serbest oldugu ülkelerde yasamaya baslamasi verilebilir. Kendi toplumlari içinde iken çok etkin korunmalarina ragmen örnegin göç ile degisik bir topluma girmeleri sonucunda bu kisiler alkolü nasil kullanacaklarini çocukluklarindan beri çevrelerinden ögrenmemis olduklarindan daha kolay alkol bagimlisi olabilirler.

Son 20-30 yilda çogul madde kullanimii belirginlesmistir. Alkol, esrar, opiyat ve sentetik maddelerin 2 ya da daha fazlasinin bir arada kullanimi anlamina gelen bu durum çok ciddi sonuçlara yol açmaktadir ve bir çok yerde özellikle gençler arasinda yaygindir.

Bugün, Galen'in Roma'da 15 yüzyil önce tanimladigi alkol problemlerinin çogu olurken yeni maddelerin üretilmesiyle yeni problemler ortaya çikmakta yeni sosyal çalkantilarla yeni epidemiler görülmektedir. Modern teknoloji de tabloyu karmasiklastirmaktadir. Binek hayvanlarinin tek ulasim araci oldugu devirlerde sarhos bir sürücünün verebilecegi zarar oldukça kisitliydi. Yüksek hizli endüstri ve tarim araçlari, elektrikli aletler, sofistike cerrahi teknikler vb de kullanan kisilerin muhakemesi ve psikomotor koordinasyonunun tam olmamasi halinde önemli zararlara yol açabilirler.

1940'lar öncesinde madde bagimliligi farkli madde türlerine göre dünyanin belli yerlerine sinirliydi. Hizli ulasim ve yüksek mobilite, kültürel difüzyon ve dünya çapinda kozmopolitan gençlik kültürünün gelismesi ile madde kötüye kullaniminin bütün çesitleri tüm dünyaya yayildi. Afyon ve eroin kötüye kullanimi bir zamanlar yalnizca Asya ve Kuzey Amerika'da sinirli iken bugün Avrupa'ya ve bütün gelismekte olan ülkelere yayildi. Kokain kullanimi bir zamanlar bir kaç Latin Amerika ülkesinde koka yapragi çigneme ve Kuzey Amerika'da sinirli bir populasyonda ekstre halde kullanim ile sinirli iken Amerika ve Avrupa'da genis kitlelere yayildi. Çin, Hindistan, Orta Dogu ve Afrika'da kullanilan esrar Avrupa, Amerika ve dünyanin diger yerlerine yayildi. Sentetik maddeler olan barbütratlar ve benzodiyazepinler bütün dünyada belki de en sik kötüye kullanilan maddeler haline geldiler..

Erkekler geleneksel olarak kadilardan daha fazla psikoaktif madde kullanmalarina ragmen, özellikle gelismis toplumlarda kadinlar her alanda esitlige ulastikça bu ara da kapanmaktadir. Benzer bir sekilde madde kullanmi geleneksel olarak yetiskinlere has iken gençler giderek daha fazla etkilenmektedirler. Baslangiçta bütün maddeler belli bir alt kültür içinde kullanilsa da zamanla toplumun bütün katmanlarina yayilabilirler.

UYUSTURUCU MADDE BAGIMLILIGI

Insanlarda sakinlestirici, keyif veren veya uyarici etkileri olan, giderek daha fazla alma istegi doguran, birakildiginda yoksunluk belirtileri doguran kimyasal maddelere ve ilaçlara uyusturucu madde adi verilir.Zararli etkileri bilindigi halde uysturucu maddelere karsi duyulan sürekli alma isteginin engellenememesine uyusturucu madde bagimliligi denir.

Uyusturucu maddelerin bir kismi tedavi amaciyla kullanilir.Bir kismi ise sadece keyif verici veya uyaricietkileri sebebiyle kullanilmaktadir.Tedevi amaciyla kullanilan maddeler de doktor kontrolü disinda sakinlestirtici veya keyif verici etkileri sebebiyle kötü kullanilmakta ve bagimliliga yol açmaktadir.Uyusturucu maddeler yillardir ruhsal duruma olumsuz etkileri oldugu bilinen maddelerdir.Günümüzde en gelismis ülkelerden geri kalmis ülkelere kadar çok yaygin olarak uyusturucu madde kullanilmaktadir.Bazi ülkeler uyusturucu madde kullanimi ve tasinmasina agir cezalar uygulamaktadir. Bazi ülkelerde ise bu serbest birakilmistir.
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: A RH +
Bezmialem Vakıf Hastanesi - Aksaray'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05346673021

12 Kasim Pazartesi riskli bir bypass ameliyati olacak babam için, ameliyat günü sıcak kan lazim olmasi halinde ameliyat bitene kadar kan verebilecek k A RH POZİTİF (a rh+) kan grubuna ait kisiler aranmaktadir.

Tarih: 11/10/2018 1:34:48 PM
Emin Bilge
  Aranan Kan: 0 RH -
Ege üniversitesi hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05075536676

Ege üniversitesinde yatan hastaya Ayşe Kaymak acil 0 negatif kana ihtiyaç vardır. İrtibat İsmail kaymak tel 05075536676

Tarih: 10/8/2018 5:17:19 AM
Ayşe kaymak
  Aranan Kan: A RH -
şelçuklu tıp fakültesi konya'sinde Yatmakta olan hastamız için acil A RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05385732670

acil böbrek hastası için gülten demirci için

Tarih: 9/3/2018 6:42:55 AM
fatih demirci
  Aranan Kan: AB RH -
NP BEYİN HASTANESİ 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05312342646

Ümraniye Np Beyin hastanesinde yatmakta olan Nihat DURAN İÇİN acil AB RH (-) kana ihtiyaç vardır. Yardımcı olun allah rızası için ...

Tarih: 8/13/2018 1:26:30 PM
Halil Akkuş
  Aranan Kan: B RH +
Ozelkoru hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05443420869

Acil brh+pozitif kana ihtiyaç vardır ankara cukur anbar özel koru hastanesi irtibat 05443420869 hasta adı celalettin caba

Tarih: 8/10/2018 12:05:31 AM
Celalettin caba
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası