Acil Kan Bankası
 SAĞLIK EĞİTİMİ

Sağlık Platformu'nu Twitter'da takip et

Sinir Sistemi


A) SINIRLER VE SINIR SISTEMI

Çevredeki degisikliklere ve dis uyaranlara tepki göstermek canlilari cansizlardan ayiran temel özelliklerden biridir. Her canli, disardan gelebilecek tehlikelere karsi kendisini korumak ve çevresindeki degisikliklere uyum saglayabilmek için dis dünyada olup bitenleri algilamak zorundadir. Insanin ve bütün gelismis hayvanlarin sinir bu tür degisiklikleri duyulariyla algilar ve vücudun o andaki kosullarina uygun bir yanit vermesini saglar. Duyumsama denen bu sürecin yani sira, bütün organlarin çalismasini denetlemek, yasamsal etkinliklerin uyum ve esgüdüm içinde sürmesini saglamak da sini sisteminin temel görevidir.

En basit canlilarda, örnegin amip gibi tek hücrelilerde bile dis uyaranlara yanit verme özelligi vardir. Ama sinir sistemi denilebilecek özellesmis bir yapiya yalnizca çok hücreli hayvanlarda, süngerlerden daha üst basamaktaki gruplarda rastlanir. Örnegin süngerlerden daha gelismis olan kitinlilerin üyelerinden denizanalarinda bütün vücuda yayilmis bir sinir agi bulunur. Bu yüzden hayvanin her hangi bir yerine dokunuldugunda vücudu o noktada büzülerek tepki verir. Ama denizanalarinda bütün sinir hücrelerini denetleyecek bir merkez ya da beyin yoktur. Buna karsilik halkali solucanlarda, özellikle yer solucanlarinda sinir hücreleri bastaki duyu organlarina yakin yerlerde kümelenerek beyni andiran çok sayida sinir dügümü olusturmustur. Böceklerde ise vücudun her yanindan gelen sinirlerin ulastigi, oldukça belirgin bir beyin vardir.

Insanlarda sinir sisteminin denetim merkezi beyin ve omuriliktir. Bu iki yapi birlikte merkez sinir sistemi ’ni olusturur. Beyinden ve omurilikten çikan sinirlerin olusturdugu çevrel sinir sistemi de bu merkezin bütün vücutla baglantisini saglar. Nisan disindaki öbür memelilerde de sinir sisteminin çalismasi ayni temele dayanir. Aradaki tek fark insan beyninde düsünme, akil yürütme, bellek, duygular gibi insan kisiliginin ve zekasini olusturan bütün özelliklerin yönetildigi özel merkezlerin çok gelismis olmasidir.

Sinir sistemi bir yandan vücudun dis dünyayla iliskisini yönlendirirken, bir yandan da bu kapali sistemin iç isleyisini denetler. Örnegin kalp atimlarinin hizini, solu alip verme ritmini, bagirsaklarin ya da idrar kesesinin çalismasini düzenleyen de beyindir. Ne var ki disaridan gelen uyarilari ve sinir sistemimizin bunlara verdigi yanitlari, örnegin üsümeye basladigimizi fark ettigimiz halde bu iç isleyisin nasil yönetildigini fark edemeyiz. Çünkü bu denetim özel bir sinir sisteminin sorumlulugunda, tümüyle istek disi olarak gelisir. Çalismasi beynin bilinç düzeyinin disinda ve bagimsiz gibi göründügü için bu sisteme özerk anlaminda otonom sinir sistemi denir. Özetle, sinir sistemi, ayri görevleri üstlenen, ama birbiriyle baglantili olarak çalisan üç temel bölümden olusur: Merkez sinir sistemi, çevrel sinir sistemi ve otonom sinir sistemi.

1) Merkez Sinir Sistemi

Bu sistemi olusturan beyin ile omurilik yumusak ve çok kolay örselenebilen organlardir. Bu nedenle beyin kafatasinin , omurilik de omurganin içine yerleserek bütün iç ve dis etkenlerden korunmustur. Ayrica bu yapilarin içinde, her iki organin üstünü örten saglam bir zar ve bu zarla beyin ya da omurilik arasindaki boslugu dolduran beyin-omurilik sivisi bulunur. Gerek zar, gerek sivi, beyin ile omuriligin distaki kemik yapiya sürtünerek örselenmesini ve distan gelecek sarsintilarin bu organlara ulasmasini engeller.

Sinir sisteminin temel birimi nöron denen sinir hücresidir. Bir sinir hücresi, yasami ve isleviyle ilgili bütün kimyasal tepkimelerin denetlendigi bir gövde bölümü ile bu gövdeden çikan ipliksi uzantilardan olusur. Dendrit denen kisa ve dallanmis uzantilar disaridan gelen uyaranlari hücre gövdesine iletir. Akson denen tek ve uzun bir sinir lifi de hücre gövdesinden aldigi uyarani disariya, örnegin baska bir sinir hücresine ya da dogrudan kas, salgibezi gibi ilgili organlara tasir.

Vücudumuzun her yani sinirlerle örtülü oldugu halde, sinir hücrelerinin gövdeleri yalnizca beyinde ve omurilikte bulunur. Baska bir degisle, kol ve bacaklarimizdaki, parmak uçlarimizdaki ya da iç organlarimizdaki bütün sinirlerin ana gövdeleri mutlaka sinir merkezlerinden birindedir. Ortasinda bir çekirdek bulunan ve rengi griye çalan hücre gövdeleri bir araya kümelenerek, beyindeki ve omurilikteki bozmadde’yi olusturur. Sinir liflerinin olusturdugu dokuya ise beyazimsi rengi nedeniyle akmadde denir. Bu dokunun beyaz gözükmesinin nedeni, her lifin miyelin denen beyaz ve yalitkan bir kilifla sarili olmasidir. Beyinde ve omurilikte sinir hücrelerinin hem gövdeleri, hem uzantilari bulundugu için bozmadde ile akmadde bir aradadir. Ama bu merkezlerden vücuda dagilan sinirler yalnizca akmaddeden olusur.

2) Çevrel Sinir Sistemi

Beyin ve omurilikteki milyonlarca sinir hücresinin aksonlari, islevlerine göre bir araya toplanarak, sinir dedigimiz beyazimsi kordonlari olusturur. Kisacasi , vücuttaki en ince sinir bile tek bir akson degil, özel bir bagdokuyla bir arada tutulan sinir lifleri demetidir. Sinirlerin bu yapisi, her biri yalitkan bir kilifla sarili binlerce iletken telden olusan telefon kablolarina benzer. Bu iletken tellerden bir bölümü getirici bir bölümü götürücüdür. Getirici olan duyu siniri lifleri, iç organlardan bilgileri ve duyu organlarindan gelen duyumlari beyne ya da omurilige getirir; götürücü olan hareket siniri lifleri ise bu merkezlerden aldiklari yaniti ilgili organa götürür. Hemen hemen bütün sinirlerde hem duyu, hem hareket siniri lifleri vardir.

Bütün vücuda dagilmis milyonlarca sinire karsilik beyinden ve omurilikte yalnizca 43 çift sinir çikar. Yani bu merkezlerdeki her çekirdekten (ayni özellikteki sinir hücresi gövdelerinin kümelendigi bozmadde öbeklerinden) ayni islevi gören iki sinir birden dogar;bunlardan biri saga, öbürü sola yönelerek vücudun o yanina iliskin mesajlari tasir. Hücre gövdeleri beyinde olan sinirlere kafatasi sinirleri, omurilikte olanlara da omurilik sinirleri denir. Bunlar merkezden ayrildiktan sonra gitgide dallanarak vücudun her yanina yayilir ve çevrel sinir sistemini olusturur.

Beynin alt yüzünden ve beyin sapindan dogan on iki çift kafa tasi siniri özellikle bastaki duyu organlari ile bas ve boyun bölgesindeki kaslarin çalismasini denetler. Bunlarin bir çifti görme, bir çifti koku, bir çifti isitme siniridir; öbürleri de göz kaslarinin, yüzün, çenenin ve dilin hareketlerini yönetir. Örnegin göz bebeklerinin fazla isikta daralip az isikta genislemesi gibi bazi refleks hareketler bu kafa çiftlerinin denetimindedir. Islevi bas ve boyun bölgesiyle sinirli kalmayan tek kafa tasi siniri ise, yutak, girtlak, yemek borusu, kalp, akcigerler ve mide gibi iç organlara iliskin bilgileri tasiyan X. kafa çifti ya da özel adiyla vagus siniridir.

Vagus disinda ki kafatasi sinirlerinin kisa olmasina karsilik, omurilikten çikan bazi sinirlerin uzunlugu 1metreyi asar. Çünkü bu sinirler vücudun en uzak noktalarina, sözgelimi ayak parmaklarinin ucuna kadar ulasir. Omurilik sinirlerinden her çiftinin kökü ayri bir omurun içindedir; bu sinirler omurlar arasinda ki yariklardan çikar ve omurganin iki yanindan asagiya dogru uzanir.
ACİL KAN DUYURULARI
  Aranan Kan: 0 RH +
Ankara Yüksek İhtisas Koru Hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil 0 RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05530894747

ACİL Girmeden önce lütfen arayınız. 0 RH POZİTİF TROMBOSİT

Tarih: 9/18/2019 5:33:17 AM
Seyhmus Özdemir
  Aranan Kan: B RH +
Ankara Hacettepe Hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05372932862

Acil Acil Düzenli kana ihtiyaç var. *Gelmeden önce arayınız. B RH POZİTİF GRANÜLOSİT KAN Sağolun.

Tarih: 9/18/2019 5:21:56 AM
İlayda Özen
  Aranan Kan: AB RH -
Karabük eğitim ve araştırma hastanesi'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05435997959

yoğum bakımda yatmakta olan hastz için acil kana ihitiyaç vardır

Tarih: 9/10/2019 8:46:26 PM
Hacer Işık
  Aranan Kan: B RH -
Malatya Turgut Özal tıp merkezi 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil B RH - kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05541363389

İlik nakli olan 6 çocuk annesi şadiye Eroğlu'nun acil B rh(_) ve 0 rh(_) kana ihtiyaç vardır lütfen yardımcı olur musunuz

Tarih: 9/7/2019 1:45:03 AM
Şadiye Eroğlu
  Aranan Kan: AB RH +
KARTAL KOSUYOLU Kalp Hastanesi 'sinde Yatmakta olan hastamız için acil AB RH + kana ihtiyaç vardır...
Telefon: 05052053665

ACİL KAN LAZIM AB RH POZİTİF GELMEDEN ÖNCE ARAYINIZ.

Tarih: 8/31/2019 6:13:02 AM
MUSTAFA Turhan
EN SON EKLENEN LİNK

SİTE İÇİ ARAMA

Acil Kan Bankası